Tinnitus: een symptoom van mentale overbelasting

29 november 2017
Auteur: Rene van der Wilk
Leestijd: 4 min

Tinnitus kan gezien worden als een symptoom van mentale overbelasting en komt voort uit een alsmaar aanhoudende overactiviteit van de hersenen. De oorzaak van de overbelasting kan op meerdere gebieden liggen. Dat is te lezen in een artikel in The International Tinnitus Journal van de hand van Neuropsycholoog Olav Wagenaar e.a. Het model vormt ook de basis van Wagenaars boek ‘Eerste Hulp bij Oorsuizen‘.
Allereerst kan de overbelasting komen door gehoorverlies (1). Gehoorverlies kan plots of geleidelijk ontstaan. Plots gehoorverlies kan ontstaan bijvoorbeeld door een hard geluid zoals een knal (vuurwerk, rotje, vuurwapen), een harde klap tegen het hoofd of een klap tegen het oor. Gehoorverlies kan ook geleidelijk ontstaan zoals bij het ouder worden, door erfelijke factoren of door (bijna) dagelijkse blootstelling aan muziek of lawaai zoals dat veelal het geval is bij beroepsmusici of werknemers in de bouw. Ook kunnen andere oorzaken aan een gehoorverlies ten grondslag liggen, zoals bijvoorbeeld een oorprop of de ziekte van Ménière. Daarom is een bezoek aan de huisarts en of KNO-arts altijd de eerstaangewezen stap. Een KNO-arts zal nagaan hoe u de tinnitus waarneemt (één oor of beide oren; continu of met hartslag of ademhaling samen; constant of klikkend), hoe het is ontstaan (plots of geleidelijk) en zal nagaan of er andere oorklachten, neurologische klachten of klachten aan nek of kaak zijn. Ook zal uw KNO-arts vragen naar uw medische voorgeschiedenis en medicijngebruik en hoe het met uw algehele lichamelijke conditie gaat.

Een andere oorzaak van overbelasting die tot tinnitus leidt, kan voortkomen uit een geringe lichamelijke belastbaarheid (2). Dit kan komen door een slechte conditie bijvoorbeeld door ziekte, uitputting, slaapgebrek, het gebruik van medicijnen, narcose maar ook door veelvuldig en langdurig alcohol- of drugsgebruik.

Daarnaast kan mentale overbelasting ontstaan door psychische overbelasting (3). Dit kan ontstaan door een psychisch trauma (bijvoorbeeld ongeluk, bedreiging of door trauma’s in de jeugd), relationele spanningen, stress op het werk (overspannen of burn-out), slaapgebrek, langdurige zorgen over iemand of langdurig zorgen voor iemand. Ook kan overbelasting ontstaan wanneer iemand jaren achtereen zich inzet voor anderen of zijn best doet om bijvoorbeeld de ideale werknemer, echtgenoot, vader, moeder, vriend of vriendin te zijn, zonder daarbij te luisteren naar eigen behoeftes. Hierbij kan ook problematiek in de jeugd ten grondslag liggen.
Tinnitus kan ook een symptoom zijn van een combinatie van de drie genoemde vormen van mentale overbelasting.

Samengevat:

Tinnitus kan ontstaan door overbelasting door één van de volgende factoren óf door een combinatie daarvan:

  • Gehoorverlies
  • Geringe lichamelijke belastbaarheid
  • Psychische overbelasting

Het kan dus zo zijn dat iemand tinnitus krijgt door psychische overbelasting of een slechte lichamelijke conditie zonder dat er sprake is van gehoorverlies.
Bij veel mensen met tinnitus is het een symptoom van mentale overbelasting door gehoorverlies. Wanneer iemand slechthorend is, zal hij of zij zich in moeilijke situaties moeten inspannen om nog goed te kunnen horen. Immers de hersenen moeten onvolledige informatie die via het gehoor binnenkomt, aanvullen om er zo een samenhangend geheel van te maken. Als dat zodanig gebeurt dat de hersenen daar niet al te veel inspanning voor hoeven te leveren en dit ook geen spanning te weeg brengt, zal dat niet direct als tinnitus hoorbaar zijn. Wanneer de compensatie door de hersenen op een overdreven manier gebeurt, bijvoorbeeld door bijkomende onzekerheid of angst, kan dit hoorbaar worden als tinnitus. Dit verklaart tegelijkertijd waarom er mensen zijn die wél slechthorend zijn en daarbij geen tinnitus ervaren. Ook kan het zijn dat bij een gelijkblijvend gehoorverlies, wel tinnitus ontstaat wanneer de lichamelijke belastbaarheid afneemt (combinatie factor 1 en 2) of wanneer er psychische overbelasting ontstaat of toeneemt (combinatie 1 en 3).
Ook kunnen alle drie de factoren gezamenlijk een rol spelen.
Wanneer psychische overbelasting ervoor zorgt dat tinnitus ontstaat, al dan niet naast het gehoorverlies, dan is het zaak dat de behandeling zich ook daarop richt.
Om de mentale belasting door gehoorverlies te verminderen kunnen hoortoestellen soelaas bieden.

tinnitus model

Projectie van theorie in veel gebruikt model

 

Stress als gevolg van tinnitus

Is er eenmaal sprake van tinnitus dan kan de tinnitus op zichzelf weer stress opleveren en voor extra mentale belasting zorgen. De tinnitus kan bijvoorbeeld als bedreigend worden ervaren. Er is in dat geval sprake van een emotionele reactie op de tinnitus. Zo kan er angst bestaan dat de tinnitus niet meer overgaat of men is bang dat de tinnitus blijvende invloed heeft op het werkzame leven (‘kan ik straks nog wel werken’) of op het privéleven (‘Ik ben straks geen leuke echtgenoot en vader meer’). De bedreigingen die worden toegeschreven aan de tinnitus, zullen de tinnitus op hun beurt weer erger maken. Dat geldt ook wanneer men zich hopeloos en machteloos gaat voelen door de tinnitus.

model tinnitus inclusief secundaire respons

Conclusie

Voordat tinnitus ontstaat of erger wordt is er sprake van een vorm van overbelasting (stress). Deze kan op het gebied liggen van 1) gehoorverlies, 2) geringe lichamelijke belastbaarheid of 3) psychische overbelasting of door een combinatie daarvan. Belangrijk is het om bij de aanpak van tinnitus na te gaan op welk gebied de zogeheten ‘triggers’ van de tinnitus liggen. Vervolgens is het van belang te kijken waar de behandeling van tinnitus zich op moet richten. Wanneer er sprake is van emotionele reactie op de tinnitus die stress veroorzaakt en de tinnitus negatief beïnvloedt, zal ook daar de behandeling zich op moeten richten.


Dit artikel is mede tot stand gekomen naar aanleiding van reacties van neuropsycholoog Olav Wagenaar in de facebook groep Eerste Hulp bij Oorsuizen. Om deze informatie breed toegankelijk te maken is deze informatie ook opgenomen in dit artikel. Olav Wagenaar heeft over zijn cognitief model een wetenschappelijk artikel geschreven in 2010:
A Cognitive Model of Tinnitus and Hyperacusis; A Clinical Tool for Patient Information, Appeasement and Assessment 
Author(s): Olav Wagenaar, Marjan Wieringa, Hans Verschuure

Wilt u de tekst bewaren of delen met een ander? Download als PDF 

Het model wordt ook uitgelegd in:

https://www.hoorzaken.nl/eerste-hulp-bij-oorsuizen/

 

 

Reacties (21)
  1. Ik denk dat een belangrijke trigger wordt vergeten en dat zijn hormonale veranderingen bij de vrouw. Veel vrouwen tussen de 40 en 60 krijgen hier in meer of mindere mate last van, hormoontherapie kan hier ook weer invloed op hebben. Tinnitus kan ook bij migraine horen. Stress wordt vaak genoemd omdat we het niet weten.

    Andere belangrijke oorzaken kunnen zijn het gebruik van antidepressiva, bloeddrukverlagers en andere medicatie.

    • Ook dit is zeker een mogelijke oorzaak van tinnitus. Er zijn veel mogelijke lichamelijke oorzaken voor tinnitus. Mentale overbelasting kan dan ook komen door lichamelijke problemen en conditieverlies. Dat valt onder de linker cirkel. Hormoontherapie kan de kans op slechthorendheid vergroten en daarmee ook de kans op tinnitus (zie: https://www.hoorzaken.nl/nieuws/overgang-hormoontherapie-en-slechthorendheid/)

  2. Tinnitus en hyperacasus kunnen ook restverschijnselen zijn van bacreriele hersenvliesontsteking (in mijn gebal pneumokokken 12 jaar geleden).

    • Dat is naar. Ook lichamelijk conditieverlies door ziekte kan mentale overbelasting geven. Er is dan veel energie nodig voor herstel waardoor andere processen meer moeite kosten.

  3. Ik heb al tientallen jaren last van een voortdurend geruis en ik weet bijna zeker dat dit juist door stressen trauma’s uit het verleden is ontstaan .
    In deze decembertijd wordt het altijd overheersender en als er meer lawaai( gepraat. muziek ,straatrumoer enz) is lijkt het wel of mijn geluid erboven uit wil komen.
    Is dat herkenbaar. Meestal wordt ervaren dat geluid van buiten de tinnitus overstemd. bij mij is het andersom dus.

    • Tinnitus kan inderdaad worden veroorzaakt door psychische problematiek. Ik hoor vaker van cliënten dat wanneer de tinnitus op zijn ergst is, het als harder wordt ervaren dan de geluiden van buiten. Het stoort dan ook flink bij het verstaan.

  4. Ik heb sinds anderhalve week een piep on mijn rechter oor. Heel soms was het heel even weg. Ik ben doorverwezen naar de kno arts maar deze afspraak is pas 10-12
    Ik heb het afgelopen jaar slecht geslapen doordat mijn baby bijna elke nacht wakker werd, soms een paar uur lang. Ook had ik steeds meer stress van de 2 oudere kinderen van 5 en bijna 3 jaar.
    Afgelopen nacht hoorde ik tijdens het slapen ineens een harde ruis. Ik wist niet waardoor. Mijn man (die expres voor mijn rust al beneden slaapt) zei dat ongeveer op dat tijdstip van mijn ruis onze baby huilde.
    Maar nu, iedere keer als ik ga liggen om even bij te slapen komt die ruis weer opzetten. Het is oorverdovend hard. Net dat ik een beetje gewend was om met een rustig muziekje in slaap te vallen met die piep krijg ik dit er overheen. Ik weet niet hoe ik nu moet gaan slapen. Als ik iets ga doen, bv in huis, zakt de ruis pas weg.

    • Beste Shannon, Het kan zijn dat, juist als je tot rust komt, de tinnitus erger wordt. De stress lijkt er dan uit te komen. Dat zie je ook bij mensen die altijd hoofdpijn in het weekeinde hebben na een drukke week werk of steevast ziek worden tijdens de vakantie. Zo te horen ben je flink overbelast door het slechte slapen. Dat kan ook een mogelijke een (mede) oorzaak zijn van je tinnitus. Ik hoop dat je bezoek aan de KNO arts je meer duidelijkheid heeft gegeven in de oorzaak.
      Afleiding zoeken door dingen te gaan doen kan helpen om de tinnitus even niet te horen. Wees daar echter voorzichtig mee: Uiteindelijk kan te veel activiteit juist weer zorgen voor nog meer lichamelijk conditieverlies en daardoor weer meer tinnitus.

      Mochten je klachten nog steeds ernstig zijn zoek dan hulp bij de GGMD.nl of bij een audiologische centrum, bij Insentis of bij een psycholoog met kennis van tinnitus.

      Met vriendelijke groet,

      Rene van der Wilk
      Hoorzaken

  5. Is deze info ook in andere talen beschikbaar? Ik ben speciaal veinteresseerd in het arabisch.

    • De site Hoorzaken is alleen beschikbaar in het Nederlands.

  6. Humor, voor mij dan in ieder geval!
    Ik heb al enkele dagen oorsuizen, echt wel heftig en aanhoudend. Wel eens eerder last van gehad maar niet aanhoudend. Veel gegoogled, en zo kwam ik ook hier op deze site, nu dus.
    Bovenstaand bericht gaf me hoop.
    Terwijl ik dit alles lees knik ik mijn hoofd naar voren om op mijn arm te leunen; je kent het wel.
    EN… het werd plots stil in mijn hoofd. Terwijl ik echt al; enkele dagen aanhoudend oorsuizen heb. Toch maar wel even naar de dokter. Houdingen van de nek zijn blijkbaar ook belangrijk en idd ms in combinatie de bloedsdruk.
    Met vriendelijke groet, Hans

  7. Hallo, ik ben een man van 33 en heb oorsuizen overwonnen. Stress is de oorzaak geweest. Omdat ik een periode heb gehad van wanhoop, probeer ik hier mijn verhaal te schrijven voor jullie allemaal.

    Ik heb al een jaar of 9 mijn eigen bedrijf met personeel in de autobranche. Het begon een paar jaar geleden bij mij dat ik thuis in bed een lichte suis hoorde. Het werd steeds erger en met een paar maanden was ik wanhopig op zoek naar een oplossing.

    Die was er echter niet. Niet uitgaan, gehoorbescherming, geen viagratjes meer, geen drank, niet roken maar sporten was de tip van de dokter. Het hielp echter niets. Sterker nog, op de sportschool zware schouderoeffeningen doen maakte de situatie veel erger. Slapeloze nachten hield ik er aan over. Mijn hoogtepunt van oorsuizen was dat ik snachts wakker werd van me eigen oorsuizen!

    Op een bepaald moment begon ik een nieuw bedrijf naast me bestaande. Ik werkte voor 6 maanden thuis in een ontspannen sfeer met enkele vrienden. De autozaak bleef voor wat het was en ik bouwde dat geleidelijk af. Het was zo erg dat ik bijna mijn huurcontract wilde afzeggen waarbij een wonder gebeurde. Ik besefte dat mijn oorsuizen totaal weg was gevallen. Helemaal stil.

    Toen begon ik de oorzaken te zoeken die dit tot gevolg hadden.
    Bij de autozaak had ik constanste druk; autos zoeken, snel ophalen, veel bellen, snel dit, snel dat, veel onderweg, 6 dagen constante druk.
    Ik had helemaal niet door wat dit met mij deed. De stress was als een schaduw die ik veroorzaakte, ook om mij heen. Maar ik zag dit als normaal.

    Wellicht zit jij ook in een stressvolle omgeving maar je hebt dit helemaal niet door. Probeer er totale afstand van te doen. Zoek nieuw werk. Ga er volledig uit. Het zal echt helpen!
    Met wen weekje weg of een yoga of sportavondjes zal het niet lukken namelijk.

    De grap is nu dat ik de nieuwe onderneming ben gestopt en weer verder ben gegaan met de auto’s. En ja, het oorsuizen is teruggekomen. Alleen in mindere mate. Ik weet nu waardoor het komt en hoe ik het totaal weg kan krijgen. Dat geeft mij al zoveel rust dat ik ermee kan leven.

    Enkele tips die ik nog heb:
    Als ik een dag sigaretten rook: is me oorsuizen heel sterk in de avond.
    Meer dan 2 koffie geeft hetzelfde effect. En ben gestopt met zwaar trainen en hardlopen. Ik merkte dat als ik me lichaam onder druk zet met gewichten of hardlopen dan was het oorsuizen sterker. (schouderoeffeningen zijn fataal en kosten mij 2 weken extreme oorsuizen)

    Ik hoop dat ik jullie kan helpen hiermee.

    • Lijkt erg veel op mijn klachten, ik denk dat ik aan jouw reactie veel ga hebben…p.s ik lees deze net nadat ik net mijn situatie uitlegde op dit forum. Zie mijn reactie van 24-12-2019

  8. Waarom zijn er zoveel medici met verschillende standpunten?Of het aan de cortex /conditie cq gehoorverlies ligt?
    Denk aan dhr de Ridder (neuroloog)België. Duidelijk dat het een hersenstam aangelegenheid is.1 ding is zeker en totaal eens met Olav W . Je moet in de 3 eenheid conditie/gehoorverlies/mentaal gezond zijn om je Tinnitus te verminderen cq te laten verdwijnen.

  9. Ik heb nu twee jaar tinitus linker oor. Huisarts heeft me door gestuurd naar kno arts niets kunnen vinden wel iets gehoor afnamen net genoeg voor hoorapparaat met ruis er in voor maskeren, niet
    geholpen. Naar audioloog geweest in Alkmaar die mijn gehoortoestel heeft afgeregeld daarna is mijn ruis veel erger geworden en vanaf die tijd is het fout. Het is nu na twee maanden veel erger, maar alles terug laten zetten maar het blijft veel harder ik word er gek van. Ik fiets heel graag op de race fiets maar heb dan heel veel pijn in mijnnek en schouders en dan neemt de ruis enorm toe en mijn nek brand en de kracht raakt uit mijn arm en hand. Zou het iets anders kunnen zijn denk ik nu en slapen gaat ook al slechter daar door. Nog een punt is dat alles samenviel met een verhoogde bloeddruk.

  10. Hallo ik heb nu 2 weken een morse code geratel in mijn rechter oor :-(. Ik heb een burn out gehad en had de laatste weken weer veel stress . Kan dit door rust ook weer over gaan ? Marco

    • Beste Marco, het is altijd verstandig met je klachten naar de huisarts te gaan. Mocht je huisarts daar aanleiding to zien dan word je doorverwezen naar de KNO-arts. Er zijn veel oorzaken van tinnitus. Soms is er een aanwijsbare oorzaak voor, maar in het merendeel van de gevallen niet. Toch is het goed een medische oorzaak te laten uitsluiten. Het is bekend dat stress en burn-out klachten tinnitus kunnen veroorzaken of verergeren. Als je tinnitus hierdoor wordt veroorzaakt, is de kans groot dat de symptomen minder worden wanneer je meer weet te ontspannen. In het merendeel van de gevallen verdwijnt tinnitus meer en meer naar de achtergrond. Ontspanningsoefeningen kunnen daarbij helpen. Op de website van GGZ Drente staan een aantal oefeningen die je kunt downloaden. Een goed herstel toegewenst. Met vriendelijke groet, René

  11. Excellent site. Plenty of useful information here. I’m sending it to some friends ans also sharing in delicious. And certainly, thanks for your sweat!

  12. Ik heb al meer dan 25 jaar oorsuizen, ontstaan door plotselinge bloeddrukdaling,tinnitus is een kwelling het ontstaat niet door stress ,maar het is omgekeerd , ik ben zelf internist ,er is ook een proefschrift verschenen welke laat zien dat op eenMRI afwijkingen aanwezig zijn bij deze aandoening

    • Geachte heer Schaik, vervelend te horen dat u last heeft van oorsuizen. Psychische stress is één van de oorzaken van tinnitus al dan niet voortkomend uit de emotionele reactie op tinnitus na het onstaan. Er zijn voor tinnitus wel meer dan 400 lichamelijke oorzaken. Subjectieve tinnitus is volgens het model van Wagenaar een symptoom van mentale overactiviteit. Het is dus een gevolg van aanhoudende overactiviteit van de hersenen die vooraf gaat aan de tinnitus (alleen de gevolgen van de emotionele reactie op de reeds ontstane tinnitus is een reactie achteraf van de hersenen). De hersenen hebben een goede reden voor de overactiviteit. Deze kan voortkomen uit een van de drie gebieden zoals aangegeven in de figuur: 1) lichamelijke conditieverlies 2) gehoorverlies 3) psychische overbelasting; of natuurlijk een combinatie daarvan (overlap cirkels). De door u genoemde bloeddrukdaling valt in te delen bij het lichamelijk conditieverlies.
      MRI afwijkingen kunnen ook duiden op overactiviteit (bijvoorbeeld in de auditieve cortex zoals bij slechthorendheid veelal het geval is of kan ook ontstaan zijn door de reactie achteraf op de tinnitus).
      Vooralsnog lijkt het model van Wagenaar ook in uw geval stand te houden.
      Naast subjectieve tinnitus kan er overigens ook sprake zijn van objectieve tinnitus.
      Met vriendelijke groet, René van der Wilk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer nieuws

Cognitieve achteruitgang bij slechthorendheid bij toenemende leeftijd wordt veroorzaakt door wisselwerking factoren

23 februari 2020 | Dat slechthorendheid en cognitieve achteruitgang hand in hand gaan is inmiddels wel bekend. Ook blijkt [...]

Phonak introduceert de Virto Black: een hoortoestel met Bluetooth in de vorm van een oordopje

21 februari 2020 | Het Zwitserse Phonak komt met de Virto Black, een hoortoestel in de vorm van een [...]

Cognitieve gedragstherapie bij behandeling chronische tinnitus werkzaam maar te eenzijdig

20 februari 2020 | Onderzoekers van het tinnituscentrum van de Universiteit van Berlijn vinden het noodzakelijk om bij de [...]

Informatiebijeenkomsten cochleair implantaten Oticon Medical in 2020

19 februari 2020 | Ook in 2020 organiseert Oticon Medical meerdere cochleair implantaat informatiebijeenkomsten. De eerst volgende is op [...]