Voor mensen die doof, slechthorend of anderstalig zijn, is het volgen van grote bijeenkomsten, congressen en voorstellingen vaak een uitdaging. Soundshape, een nieuwe dochteronderneming van Speaksee, wil toegankelijkheid de norm maken op locaties waar veel mensen samenkomen. Het bedrijf introduceerde daarvoor de Soundshape 1 Pro, een AI-gestuurd systeem dat gesproken woord in realtime omzet naar tekst en vertaling. Volgens de ontwikkelaar Jari Hazelebach lukt dat met minder dan één seconde vertraging en meer dan 95 procent nauwkeurigheid.
Op maandag 6 oktober kregen bezoekers van de voorstelling Als de oorlog komt van voormalig NAVO-topman Rob Bauer in het Luxor Theater Rotterdam de kans om het systeem live te ervaren. HOorzaken was aanwezig bij deze demonstratie van de nieuwe technologie om de werking zelf te zien.
| Productnieuws – Hoorhulpmiddelen

De ontwikkeling van Soundshape vanuit Speaksee
De technologie is ontwikkeld door Soundshape, een dochteronderneming van Speaksee. Dat bedrijf, opgericht door Jari Hazelebach en Marcel van der Ven, werd eerder bekend met de Speaksee Microfoon Kit, een microfoonsysteem dat gesprekken in kleine groepen omzet naar tekst op smartphones of tablets. Daarmee kunnen doven en slechthorenden actief deelnemen aan groepsgesprekken (lees meer).
Speaksee groeide sindsdien uit tot een hulpmiddel dat door honderden doven en slechthorenden wordt gebruikt in Nederland, België en Engeland. In 2025 werd de technologie opgenomen in de hulpmiddelenregeling van zes zorgverzekeraars, die samen 94 procent van de Nederlandse bevolking verzekeren. Daardoor kunnen gebruikers het systeem vergoed krijgen voor privégebruik via de zorgverzekering of als werkplekaanpassing via het UWV (lees meer).
Soundshape werkt op basis van realtime ondertiteling
Met de Soundshape 1 Pro kunnen bezoekers in de zaal de tekst in realtime volgen op hun smartphone of tablet. Organisatoren kunnen de ondertiteling daarnaast projecteren op het presentatiescherm of boven het podium. Zo wordt gesproken tekst direct zichtbaar voor alle bezoekers in de zaal.
De technologie herkent meerdere sprekers en maakt onderscheid met kleuren, zodat panelgesprekken of duo-presentaties overzichtelijk blijven. Op termijn moet het ook mogelijk worden om vertalingen rechtstreeks naar oordopjes en hulpmiddelen te streamen.
Nieuwe stap: Soundshape voor grote locaties
Met de lancering van Soundshape 1 Pro richt Speaksee zich nu op grotere locaties zoals theaters, raadzalen, universiteiten, hogescholen en conferentiecentra. Het systeem vertaalt gesproken woord realtime zeer nauwkeurig en snel. Bezoekers scannen een QR-code en kunnen meelezen op hun eigen telefoon, tablet of laptop in meer dan honderd talen.
Tijdens de voorstelling in Rotterdam had het Luxor Theater een aantal tablets beschikbaar voor de bezoekers. Deze stonden op vaste posities, zodat bezoekers ze niet zelf hoefden vast te houden.

Plug-and-play en privacyvriendelijk
De Soundshape 1 Pro is ontworpen voor eenvoudige installatie. Met drie kabels — audio, stroom en internet — is het systeem direct gebruiksklaar en werkt het samen met bestaande audiovisuele installaties.

Het Soundshape 1 Pro systeem zendt de spraak via internet naar een server die gebruik maakt van verschillende vertaaltoepassingen. Het gebruikte woordenboek is van tevoren te verrijken met bijvoorbeeld vaktermen, zodat het systeem ook die herkent.
Het systeem voldoet aan de hoogste privacy- en veiligheidsnormen. Het is ISO 27001-gecertificeerd, volledig AVG-conform, en verwerkt data uitsluitend op Europese servers. Na elk congres of evenement worden alle gegevens automatisch verwijderd.
Het systeem heeft twee HDMI uitgangen. Met de bijbehorende software heeft de technicus flink wat flexibiliteit. Zo is te bepalen waar in beeld de tekst verschijnt. Ook kan hij of zij kiezen of de tekst bijvoorbeeld in een presentatie op het scherm en/of op een tablet of telefoon wordt geprojecteerd. Daarnaast zijn het lettertype, de tekstkleur, het aantal tekstregels, de verversingssnelheid (refresh rate) en resolutie instelbaar om zo de leeservaring te optimaliseren.
Toepassing in theater en onderwijs
De oplossing wordt inmiddels ingezet door onder meer het Luxor Theater Rotterdam, het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid, het Pakhuis de Zwijger, KPN en de Technische Universiteit Twente. Ook organisaties in het Verenigd Koninkrijk, zoals de London Marathon, Glasgow Caledonian University en Westminster Chapel, maken er gebruik van.
Bezoekers scannen vooraf een QR-code. Zo openen ze een link waarmee de tekst op hun telefoon, tablet of laptop zichtbaar wordt. Ook de gebruiker zelf kan het nodige instellen. Zo zijn de letterdikte, de tekstbreedte en de kleur instelbaar. In een theater kan de gebruiker de ‘Donkere modus’ selecteren om anderen niet te storen met het licht van het scherm.
Volgens Jari Hazelebach is de missie helder: “Inclusie moet de standaard worden op alle plekken waar mensen samenkomen.”

Demonstratie tijdens bijeenkomst op 6 oktober
Op maandag 6 oktober vond in Rotterdam een bijeenkomst plaats waar bezoekers het systeem zelf konden uittesten. Tijdens deze demonstratie konden aanwezigen zien hoe realtime ondertiteling en vertaling werken bij lezingen en presentaties. Opvallend was hoe accuraat en snel de Soundshape 1 Pro de tekst weergaf. Bij de voorstelling in het Luxor Theater in Rotterdam waren ook meerdere ernstig slechthorenden en doven aanwezig. Katinka, een van de dove bezoekers die we achteraf spraken, was enthousiast over het nieuwe systeem. Zij gaf aan de voorstelling nu ook echt te kunnen beleven en er deel van uit te maken. Mooi was ook de grote betrokkenheid van het Luxor Theater te zien bij de evaluatie achteraf om zo nog beter aan de wensen van de bezoekers te kunnen voldoen.
Steeds meer mogelijkheden voor toegankelijke zalen
Sinds de eerste initiatieven met boventiteling in Nederlandse theaters is de ontwikkeling van technologie voor toegankelijke communicatie sterk toegenomen.
Wifi-audiosystemen en Auracast
Wifi-audiosystemen maken het mogelijk om het zaalgeluid via een lokaal wifi-netwerk naar smartphones van bezoekers te sturen. Zij kunnen het geluid beluisteren met oortjes of via hun eigen hoortoestellen, wat zorgt voor een zuiver en persoonlijk geluid. Een bekend voorbeeld is Sennheiser CinemaConnect, dat in verschillende Nederlandse theaters en bioscopen wordt gebruikt (lees meer).
Ook is er de mogelijkheid van een directe koppeling met hoortoestellen en CI’s via Auracast, een Bluetooth-uitbreiding waarmee veel luisteraars tegelijk hetzelfde audiosignaal kunnen ontvangen in publieke ruimtes zoals theaters, stations en luchthavens, in de eigen gekozen taal indien beschikbaar (lees meer). Dergelijke systemen zullen in de toekomst de ringleiding vervangen.
Ondertiteling en spraak-naar-tekst belangrijk
Audio-overdracht alleen is echter niet voor iedereen voldoende. Wie het gesproken woord moeilijk kan verstaan, heeft vaak baat bij visuele ondersteuning. Daarom blijven oplossingen met spraak-naar-tekst waardevol, zeker bij complexe of meertalige voorstellingen.
Zo lanceerde het Nationale Theater in Den Haag de AI-ondertitelingsbril LiveText, met ondertiteling in 223 talen direct in het gezichtsveld van de bezoeker (lees meer).
Jari Hazelebach geeft aan ook te kijken naar mogelijkheden voor de toekomst van een intelligente bril die kan samenwerken met het Soundshape systeem. Denk aan bijvoorbeeld de intelligente Ray-Ban Meta-bril. Voordeel van het systeem in zijn huidige configuratie is dat het laagdrempelig is: de meeste mensen hebben vandaag de dag zelf een smartphone, tablet of laptop die eenvoudig met de Soundshape verbinden.
Toekomst van inclusieve communicatie
De introductie van Soundshape 1 Pro markeert een nieuwe fase in de toegankelijkheid van communicatie. Waar ringleidingen, wifi-audiosystemen en Auracast vooral gericht zijn op de weergave van geluid, maakt Soundshape spraak visueel laagdrempelig toegankelijk voor iedereen. In de toekomst zal de combinatie van deze technieken – directe audioverbinding en realtime ondertiteling – zorgen voor toegankelijke zalen waarin taal, gehoor en technologie samenkomen.
Meer informatie is te vinden op soundshape.pro en speak-see.com.