Relatie tussen gehoorverlies en dementie

29 januari 2019
Auteur: Rene van der Wilk
Leestijd: 3 min

Gehoorverlies blijkt de cognitieve achteruitgang te versnellen en er is een verband tussen gehoorverlies en dementie. Dat stelt geriater dr. Kees Kalisvaart werkzaam bij het Spaarnegasthuis tijdens een lezing bij de Optitrade Audiologiemarathon in het Spant in Bussum. Kalisvaart liet zijn licht schijnen op de relatie tussen cognitieve achteruitgang, dementie en slechthorendheid en presenteerde de stand van zaken in onderzoek.
Hij roept slechthorenden op hun gehoor vanaf hun 50e regelmatig te laten screenen en voor een zo optimaal mogelijke hooroplossing te kiezen. HOorzaken sprak met hem na afloop van de lezing.

Kalisvaart: relatie tussen gehoorverlies, cognitief verval en slechthorendheid

Geriater Kees Kalisvaart na afloop van zijn lezing bij de “Vraag het de expert stand” van Bernafon

Zelfs mild gehoorverlies verhoogt de kans op dementie

“Uit onderzoek blijkt dat zelfs mild gehoorverlies de kans verhoogt op cognitief verval en
 dementie op lange termijn”, zegt Kalisvaart. Toch maken de onderzoeken die gedaan zijn nog niet helemaal duidelijk hoe het precies zit met de oorzaak van dementie. Vermoed wordt ook dat hoortoestellen een preventieve werking hebben op de cognitieve achteruitgang en mogelijk ook op dementie. “Een onderzoek dat gestart is in 2018 en waaraan 850 patiënten deelnemen, kan daar mogelijk meer duidelijkheid in brengen”, zegt Kalisvaart. In het onderzoek krijgt de ene helft wel een hoortoestel en de andere geen hoortoestel. De cognitieve vermogens wordt bij beide groepen gemeten. “Het is tot op heden nog onduidelijk of dementie ervoor zorgt dat mensen slechthorend worden of dat gehoorverlies ook daadwerkelijk tot dementie zélf leidt”, stelt geriater Kalisvaart. Hij vervolgt: “Zowel ouder worden als doorbloedingsstoornissen van de hersenen kunnen namelijk allebei tot dementie en gehoorstoornissen leiden”.

Gehoorverlies bij dementerende vaak moeilijk te herkennen

“Slechthorendheid is bij dementerende vaak moeilijk te herkennen. Zij zijn helaas niet altijd in staat om hun klachten te vertellen”. Vaak blijken ze volgens Kalisvaart wel signalen af te geven via gedrag. Hij vindt het belangrijk dat gehoorproblemen zo vroeg mogelijk gesignaleerd worden. “Gehoorproblemen hebben een effect op het algehele functioneren. Screening van het gehoor vanaf het vijftigste levensjaar is dan ook belangrijk”, aldus Kalisvaart.

Kalisvaart: dementie en gehoorverlies

Communicatie wordt minder bij het ouder worden

Ouderen communiceren steeds minder met het toenemen van de leeftijd. “Van alle ouderen boven de 70 jaar heeft 65% een gehoorverlies en dat is meestal onbehandeld”, zegt Kalisvaart. “Dat komt mede omdat er steeds minder gecommuniceerd wordt door ouderen. Zo weten stellen die lang bij elkaar zijn ondertussen wel alles van elkaar, ook hun voorkeuren qua eten en drinken. Ook daar hoeven ze niet meer naar te vragen”.
Tegelijkertijd kan gehoorverlies wel extra schade aan het kwetsbare brein veroorzaken en tot sociaal isolement en depressie leiden. Kalisvaart: “Wanneer de auditieve cortex niet meer gestimuleerd wordt, zullen deze en ook andere hersendelen atrofiëren wat weer tot cognitieve stoornissen kan leiden. Revalidatie van het gehoor in een vroeg stadium met een zo optimaal mogelijk hoortoestel is dan ook belangrijk.”

Toename ouderen met slechthorendheid en dementie

Het aantal mensen met dementie zal in de nabije toekomst sterk toenemen. Het aantal ouderen neemt toe mede doordat we steeds langer leven. Ondertussen leven we 20 jaar langer dan onze voorouders van 100 jaar geleden en zelfs 40 jaar langer dan die van 150 jaar geleden. Door de toename van het aantal ouderen zal ook het percentage mensen met hoorproblemen toenemen. Zorgverleners zullen in de toekomst steeds vaker met slechthorenden én dementerende ouderen te maken krijgen. Op dit moment hebben zo’n 250.000 mensen in Nederland last van dementie. De meest voorkomende vormen zijn Alzheimer, gevolgd door vasculaire dementie en Lewy Body dementie (een vorm die ontstaat door eiwitten). Bij dementie treedt er vaak geheugenverlies op, maar vaak zijn ook andere hogere hersenfuncties aangedaan zoals rekenfuncties en functies voor de uitvoer van taken.
Dat dementie invloed heeft op het sociaal functioneren mag duidelijk zijn. Vaak leidt dementie daarnaast tot gedragsstoornissen, wanen en hallucinaties en ook depressies. Loopstoornissen, smaakverlies, hoorstoornissen, incontinentie van urine en ontlasting als ook problemen bij de uitvoer van algemene dagelijkse levensverrichtingen komen daar nog eens bij. Dit alles leidt vaak tot opname in een verpleeghuis.

preventie van dementie Kalisvaart

Preventie van dementie

Er zijn volgens Kalisvaart meerdere mogelijkheden om aan preventie van dementie te doen. Hij somt op: “Zo kan het verlengen van de onderwijsduur een positief effect hebben, maar ook het stimuleren van bewegen, het onderhouden van sociale contacten en natuurlijk het stoppen met roken en alcoholgebruik. Omdat gehoorverlies een negatief effect heeft op de cognitieve functies is het verstandig ook een hoortoestel te gaan dragen wanneer er sprake is van gehoorverlies”. Verder geeft Kalisvaart aan dat ook het behandelen van depressie, en het verminderen van suikerziekte en overgewicht, preventief kan werken.
Kalisvaart: “De stap zetten naar een hoortoestel kan de kans op dementie met zo maar 33% verminderen. Dat lijkt me toch de moeite waard.”

Reacties (10)
  1. Als gehoorverlies tot cognitieve achteruitgang leidt zouden dove mensen dan niet relatief vaak dement zijn?

    • Je zou kunnen redeneren dat doven die gebarentaal beheersen hun communicatievaardigheden juist behouden bij het ouder worden en dus sociaal actief kunnen blijven. Dit in tegenstelling tot horenden die op latere leeftijd (ernstig) slechthorend worden en waarbij gesprokentaal de enige vorm van communicatie is.

  2. Bij hoeveel Db gehoorverlies zou je een gehoortoestel moeten overwegen en wat is het te adviseren controle interval voor een gehoortest bij b.v. 75 jaar?

    • Een hoortoestel wordt vergoed vanaf een verlies van gemiddeld 35 dB. Dit gemiddelde wordt berekend over de frequenties 1000, 2000 en 4000 Hz. Dat wil niet zeggen dat iemand al eerder problemen kan ervaren met verstaan in uitdagende situaties zoals in lawaai of in galmende ruimtes. Ook kan het zijn dat bij een iets groter verlies iemand zich niet of nauwelijks beperkt voelt.Dat hangt af van de mate van communicatie en waar deze plaatsvindt. Daarnaast is de relatie tussen het audiogram en een test die het verstaan in lawaai meet overigens erg matig. Dat is ook uit onderzoek gebleken. Twee mensen met een gelijk audiogram kunnen dus aanzienlijk verschillen in de problemen die zij ervaren met verstaan in geroezemoes. Natuurlijk is het ook goed om na te gaan of iemand die minder hoort geen moeilijke situaties is gaan vermijden. De problemen kunnen daarmee natuurlijk uit de weg worden gegaan.
      U kunt bij uw audicien een vragenlijst laten afnemen die uw problemen goed in kaart kan brengen. Ook kunnen ze daar testen doen met spraak.Om de paar jaar het gehoor laten testen lijkt me voldoende. Als u eerder problemen ervaart dan natuurlijk even langs bij een audicien in de buurt.

  3. Goedemiddag,
    Naar welk onderzoek word er verwezen? Ik vind het interessant om dat onderzoek ook te lezen!

  4. Is er een verband tussen Tinitus en dementie ?

    • Ook mijn vraag. Ook Tinnitus veroorzaakt gehoorproblemen.

  5. Hebben jullie de PowerPoint ook? Of de wetenschappelijke artikelen waar hij naar verwijst?
    Dank! Groet, Sophie

    • Beste Sophie, Ik heb je een mail gestuurd. groet, Rene

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer nieuws

De 35 decibel maatschappij

8 juli 2020 | Terwijl we nog te maken hebben met de 1,5 meter maatschappij door het Coronavirus en [...]

Richtlijn slechthorendheid en tinnitus voor bedrijfsartsen online

6 juli 2020 | De richtlijn Slechthorendheid en Tinnitus bedoeld voor bedrijfsartsen is online in te zien op de [...]

Op weg naar een cochleair implantaat – Het traject van Marja – deel 2

2 juli 2020 | Hoorcoach Marja de Kinderen heeft door de erfelijke aandoening DFNA9 een gehoorverlies dat steeds verder [...]

OPCI hervat huiskamer-bijeenkomsten en start met online-bijeenkomsten

1 juli 2020 | Nu de coronamaatregelen versoepeld zijn hervat OPCI (Onafhankelijk Platform Cochleaire Implantatie) de huiskamerbijeenkomsten. Ook start [...]