Digitale tinnituszorg groeit bij toenemende vraag naar hulp

Mensen met tinnitus moeten vaak lang wachten op gespecialiseerde begeleiding. Tegelijk groeit de vraag naar tinnituszorg en staat de toegankelijkheid in veel landen onder druk. Digitale begeleiding via apps en online therapieën bestaat al langer en het aanbod breidt zich verder uit. Nieuwe onderzoeksresultaten naar de door Sonova ontwikkelde tinnitusapp SilentCloud suggereren dat online begeleiding voor een deel van de gebruikers de ervaren last van tinnitus kan verminderen. Tegelijk maakt het onderzoek duidelijk dat digitale tinnituszorg niet op zichzelf staat, maar vraagt om zorgvuldige inbedding in bredere tinnituszorg.

| Digitale tinnituszorg

Grote behoefte aan toegankelijke tinnituszorg

Tinnitus, ook wel oorsuizen genoemd, komt veel voor. Veel mensen horen weleens een piep, ruis of brom, zonder dat dit grote problemen geeft. Niet iedereen ondervindt daar hinder van. Naar schatting ervaart 1 tot 4% ernstige tinnitusklachten. In Nederland wordt vaak uitgegaan van ongeveer 1,8% die echt ziek wordt van oorsuizen. Dat komt neer op circa 93.600 mensen. Juist voor deze groep kan goede uitleg, tijdige begeleiding en passende behandeling veel verschil maken.

In de internationale literatuur wordt beperkte toegang tot gespecialiseerde tinnituszorg genoemd als een belangrijke reden voor de groeiende belangstelling voor digitale ondersteuning. Ook de onderzoekers achter SilentCloud wijzen op dit probleem. Apps en online programma’s kunnen mensen sneller toegang geven tot uitleg, oefeningen en begeleiding, zonder reistijd of wachttijd. Ze kunnen ondersteuning bieden in de periode vóór gespecialiseerde zorg beschikbaar is of als aanvulling op reguliere behandeling.

Ook in Nederland spelen wachttijden en beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerde tinnituszorg een rol. Dat blijkt onder meer ook uit de ontwikkeling van online programma’s zoals Sus Tinnitus, EHBOorsuizen en de Tinzo-app, die inspelen op snelle toegang tot psycho-educatie, oefeningen en begeleiding.

Tinnitus verschilt sterk per persoon

Tinnitus is complex. Niet alleen de mogelijke oorzaken verschillen sterk, ook de ernst, bijkomende klachten en reactie op behandeling lopen uiteen. Daarnaast spelen psychologische factoren een rol in hoe tinnitus wordt beleefd. Persoonlijkheidskenmerken zoals stressgevoeligheid, perfectionisme en de manier waarop iemand met spanning en onzekerheid omgaat, kunnen mede bepalen hoeveel aandacht het geluid krijgt en hoeveel last iemand ervan ervaart. Die manier van omgaan met klachten wordt ook wel ‘copingstijl’ genoemd (lees meer).
Persoonlijkheid veroorzaakt tinnitus niet, maar beïnvloedt wel de emotionele reactie erop. De ene persoon raakt in paniek van een pieptoon, terwijl een ander het geluid relatief snel naar de achtergrond leert verplaatsen. Een standaardoplossing die voor iedereen werkt bestaat daarom niet. Ook in de publicatie over SilentCloud komt naar voren dat individuele begeleiding belangrijk blijft.

Cognitieve gedragstherapie centraal in tinnituszorg

Internationaal geldt cognitieve gedragstherapie (CGT) als de best onderzochte behandeling voor tinnitus. Het doel daarvan is niet om het geluid weg te nemen, maar om de negatieve reactie erop te verminderen. Mensen leren bijvoorbeeld anders omgaan met angstige gedachten, stress en vermijdingsgedrag rond tinnitus.

Ook de Nederlandse tinnitusrichtlijn legt nadruk op cognitieve gedragstherapie en een exposure-gebaseerde aanpak. Daarbij leren mensen het tinnitusgeluid minder te vermijden en de emotionele reactie erop te verminderen. Psychologische behandeling richt zich daarmee vooral op het verlagen van de ervaren last van tinnitus, niet op het verdwijnen van het geluid zelf.

Internet-based cognitive behavioral therapy (iCBT), oftewel online cognitieve gedragstherapie, wordt daarom steeds vaker onderzocht als mogelijke eerste stap in behandeling.

Niet iedere tinnitusapp is wetenschappelijk onderzocht

Het aantal gezondheidsapps groeit snel. Dat geldt ook voor tinnitusapps. Veel toepassingen bieden ontspanning, geluiden, adviezen of zelfhulpmodules.

Digitale tinnituszorg krijgt daarbij op verschillende manieren vorm. Programma’s verschillen in opzet, ontwikkelfase, registratie-eisen en mate van wetenschappelijke onderbouwing. Daardoor zijn onderzoeksresultaten en claims over werkzaamheid niet één-op-één vergelijkbaar.

Tegelijk is lang niet iedere tinnitusapp goed onderzocht. Juist dat beperkte bewijs maakt dat patiënten en zorgverleners soms terughoudend zijn met digitale tinnituszorg. Daarom is onderzoek naar online tinnitusbegeleiding belangrijk. Het helpt onderscheid maken tussen toepassingen met wetenschappelijke onderbouwing, onbewezen claims en programma’s die vooral ondersteunend kunnen zijn.

SilentCloud als voorbeeld van digitale tinnituszorg

In een nieuw wetenschappelijk artikel beschrijven onderzoekers van Sonova de resultaten van de tinnitusapp SilentCloud. De app combineert meerdere onderdelen, waaronder psycho-educatie, online cognitieve gedragstherapie en geluidstherapie. Gebruikers starten met een educatiemodule ‘Your Tinnitus Tutor’. Daarin wordt uitleg gegeven over tinnitus, veelvoorkomende misverstanden besproken en aandacht besteed aan ontspanning en coping. Daarna kunnen aanvullende modules worden gevolgd. De app werd onderzocht op basis van gegevens van meer dan 17.000 gebruikers uit België, Ierland, Italië, Nederland en Zwitserland tussen november 2022 en januari 2025. Nederland maakte dus deel uit van de dataset, al rapporteert het onderzoek geen afzonderlijke Nederlandse resultaten.

SilentCloud tinnitusapp niet actief uitgerold in Nederland

Opvallend is dat SilentCloud op dit moment niet actief in Nederland is uitgerold. Dat lijkt samen te hangen met de opzet van de app. SilentCloud combineert psycho-educatie en online cognitieve gedragstherapie namelijk ook met geluidstherapie. Juist op dat punt verschilt de Nederlandse benadering van hoe tinnitus in sommige andere landen wordt behandeld. Geluidstherapie heeft in Nederland geen centrale plek in de huidige tinnitusrichtlijn. De nadruk ligt hier sterker op cognitieve gedragstherapie en een exposure-gebaseerde aanpak.

Bij exposure leren mensen het tinnitusgeluid juist minder te vermijden en de emotionele reactie erop te verminderen. De gedachte daarachter is dat voortdurende afleiding of maskering vermijdingsgedrag kan versterken. Gewenning ontstaat juist wanneer het brein leert het geluid minder als bedreigend te ervaren. Dat betekent niet dat geluidstherapie geen waarde kan hebben. Wel verschilt de plaats ervan internationaal en wordt er in Nederland terughoudender naar gekeken. Het SilentCloud-onderzoek gaat niet expliciet in op deze Nederlandse richtlijncontext.

Resultaten bij gebruikers die het traject afronden

Voor de effectanalyse keken de onderzoekers naar gebruikers die de volledige online cognitieve gedragstherapie binnen SilentCloud afronden. Dat waren uiteindelijk 63 mensen. Bij hen daalde de score op de Tinnitus Handicap Inventory (THI), een vragenlijst naar de ervaren impact van tinnitus, gemiddeld met 14,7 punten. Bij 63,5% van de deelnemers was sprake van een klinisch betekenisvolle verbetering. De onderzoekers zien dat als een aanwijzing dat digitale tinnituszorg voor een deel van de gebruikers kan bijdragen aan vermindering van de ervaren hinder.

Psycho-educatie, uitval en toeschrijving van effect

Het onderzoek kent duidelijke beperkingen. Van de 17.271 geregistreerde gebruikers rondden uiteindelijk 63 gebruikers de volledige iCBT-module af. Het artikel maakt niet duidelijk hoeveel gebruikers daadwerkelijk met deze module zijn gestart.
Volgens de onderzoekers is uitval een bekend probleem bij digitale gezondheidszorg. Motivatie, routines, ervaren voordeel en het ontbreken van directe begeleiding kunnen hierbij een rol spelen. Sommige mensen vinden het lastig om zelfstandig een langdurig online traject vol te houden.
Binnen tinnituszorg wordt vaak gewerkt volgens een stapsgewijze aanpak, ook wel stepped care genoemd. Daarbij kan psycho-educatie voor een deel van de patiënten al voldoende zijn om meer grip op de klachten te krijgen. Dat sluit aan bij wat klinisch neuropsycholoog Olav Wagenaar al jaren benadrukt: veel angst en machteloosheid rond tinnitus hangen samen met onvoldoende begrip van wat tinnitus is.

Wagenaar formuleerde het eerder zo: “Tinnitus wordt een syndroom als je het niet begrijpt. De belangrijkste boosdoener is de reactie erop, de belangrijkste interventie is educatie.”

Binnen SilentCloud moesten gebruikers eerst Your Tinnitus Tutor afronden voordat verdere modules beschikbaar kwamen. Daardoor is het denkbaar dat een deel van de gebruikers al voldoende had aan deze eerste stap. De onderzoekers hebben echter niet onderzocht waarom gebruikers stopten met de app. Daardoor blijft onbekend of uitval samenhing met onvoldoende effect, praktische drempels, afgenomen motivatie of juist voldoende verbetering na psycho-educatie.

De gemeten verbetering kan bovendien niet uitsluitend aan online cognitieve gedragstherapie worden toegeschreven. Gebruikers kregen eerst psycho-educatie en konden daarnaast ook geluidstherapie gebruiken. Ook ontbrak een controlegroep. Daardoor blijft onduidelijk in hoeverre verbetering samenhing met de therapie zelf, spontane gewenning of verwachtingen van deelnemers.

Een grotere gerandomiseerde studie loopt inmiddels om deze beperkingen verder te onderzoeken.

Nederlandse voorbeelden van digitale tinnituszorg

Sus Tinnitus met optionele begeleiding

Ook in Nederland groeit het aanbod van digitale tinnituszorg. Een voorbeeld is de online cursus Sus Tinnitus, in 2023 ontwikkeld door biomedisch ingenieur Roel van Gorkum.

De cursus combineert cognitieve gedragstherapie (CGT), Acceptance and Commitment Therapy (ACT), mindfulness en onderdelen uit Tinnitus Retraining Therapy (TRT), zonder gebruik van maskeerders. Deelnemers kunnen de cursus zelfstandig volgen, zonder wachttijd, reistijd of groepssessies.

Tegelijk biedt Sus Tinnitus, afhankelijk van het gekozen programma, ook individuele begeleiding. Deelnemers kunnen gebruikmaken van e-mailcontact, coaching en ondersteuning bij vragen. Ook is een audiogramanalyse mogelijk. Daarmee sluit de cursus beter aan op individuele verschillen tussen patiënten.

In 2025 verscheen wetenschappelijk onderzoek naar de cursus dat gepubliceerd is in het tijdschrift Clinical Medicine. Daarbij werd gekeken naar 122 deelnemers die het programma volledig hadden afgerond. De onderzoekers vonden een gemiddelde afname van 27,2 punten op de Tinnitus Functional Index (TFI). Daarnaast ervoer 74,6% van de deelnemers een klinisch relevante vermindering van tinnitusklachten. Bij deelnemers met recent ontstane tinnitus waren de resultaten gunstiger. Wanneer de behandeling binnen 3 maanden na ontstaan van de klachten werd gestart, lag dit percentage op 91%.

Bij de interpretatie van de resultaten is wel enige voorzichtigheid nodig. De studie naar Sus Tinnitus had geen controlegroep. Ook kan sprake zijn van zogeheten selectiebias, omdat deelnemers zich vrijwillig aanmelden en bereid zijn een relatief kostbaar traject te volgen. Daardoor is niet met zekerheid vast te stellen in hoeverre de gevonden verbetering uitsluitend aan het programma zelf toe te schrijven is.

EHBOorsuizen via Therapieland als blended care

Digitale tinnituszorg bestaat in Nederland overigens al langer. In 2021 werd via Therapieland de online tinnitustherapie EHBOorsuizen – Controle over tinnitus gelanceerd, ontwikkeld samen met klinisch neuropsycholoog Olav Wagenaar.

De module richt zich op psycho-educatie, gedragsverandering en het verminderen van gevoelens van machteloosheid. Anders dan veel losse apps is EHBOorsuizen opgezet als blended care: gebruikers kunnen zelfstandig werken, terwijl huisarts, praktijkondersteuner of psycholoog begeleiding kan bieden.

Wagenaar zag de module nadrukkelijk als preventieve eerste stap, juist in de periode waarin mensen nog wachten op gespecialiseerde tinnituszorg. Daarbij staat psycho-educatie centraal.

Een effectstudie uit 2025 liet een gemiddelde klachtenvermindering van 26% zien bij 94 gebruikers. Daarbij nam ook het aandeel deelnemers met ernstige tinnitusklachten af. Het ging echter om een interne analyse van het Data & Research team van Therapieland en niet om een peer-reviewed wetenschappelijke publicatie.

Tinzo als nieuwe Nederlandse tinnitusapp

Begin 2026 werd daarnaast de Nederlandse tinnitus- en hyperacusisapp Tinzo gelanceerd (lees meer). Ook bij Tinzo is klinisch neuropsycholoog Olav Wagenaar betrokken als medisch inhoudelijk coördinator.

De app biedt psycho-educatie, oefeningen en geluidsmodules gericht op zelfhulp. Tinzo positioneert zich als laagdrempelige ondersteuning naast reguliere zorg.

Tinzo doorloopt momenteel een traject voor registratie als medisch hulpmiddel (Medical Device). In dat proces wordt gekeken naar onder meer veiligheid, risicobeheersing en naleving van regelgeving. De ontwikkelaars willen pas na bredere implementatie onderzoek doen naar de effectiviteit in de praktijk.

Freequency-app met exposure via augmented reality

De Nederlandse Freequency-app volgt weer een eigen benadering van digitale tinnituszorg (lees meer). De app maakt gebruik van augmented reality (AR) en exposureprincipes. Gebruikers oefenen daarbij met een geluid dat lijkt op hun eigen tinnitus, weergegeven via een virtuele vogel in de omgeving. Het doel is om de emotionele reactie op tinnitus geleidelijk te verminderen.

De app is geïnspireerd op exposuretherapie en spiegeltherapie. Eerste gebruikersresultaten suggereren dat een deel van de gebruikers verbetering ervaart. Onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek met een controlegroep ontbreekt op dit moment nog, waardoor de effectiviteit nog niet goed is vast te stellen.

Digitale begeleiding waarschijnlijk aanvulling op reguliere zorg

Digitale therapieën zullen de huisarts, KNO-arts, audiologisch centrum of psycholoog waarschijnlijk niet vervangen. Wel kunnen zij een rol spelen als laagdrempelige eerste stap of als ondersteuning naast reguliere zorg.

Zeker nu de vraag naar tinnituszorg groeit en gespecialiseerde hulp niet altijd direct beschikbaar is, lijkt de belangstelling voor online ondersteuning verder toe te nemen.

Bredere blik op tinnitus blijft nodig

Tegelijk benadrukken zowel onderzoekers als behandelaars dat tinnitus zelden terug te brengen is tot één oorzaak of één oplossing.

Ook audioloog en tinnitusbehandelaar Dyon Scheijen benadrukt dat tinnitus vraagt om een bredere blik op geluid, brein en mens. Gehoorverlies, stress, angst, coping, levensomstandigheden en de betekenis die iemand aan het geluid geeft, kunnen allemaal meespelen.

Die visie sluit aan bij wat ook in het SilentCloud-onderzoek naar voren komt: tinnituszorg vraagt vaak om een persoonsgerichte aanpak, waarbij digitale ondersteuning één onderdeel kan zijn van een breder behandeltraject.

De onderzoekers van SilentCloud benadrukken zelf ook dat de beste resultaten waarschijnlijk ontstaan wanneer digitale ondersteuning samengaat met professionele begeleiding en een multidisciplinaire aanpak.

Bronnen

Schmitt, R., & Stropahl, M. (2026). Ringing in insights: analyzing real-world data from a tinnitus management application and its potential for transforming care. Frontiers in Audiology and Otology.

Van der Wal, A.; Lobbezoo, F.; van Gorkum, R.; Su, N.; Korfage, H. (2025). Change in Tinnitus Severity After an Online Self-Paced Tinnitus Course: A Retrospective Cohort Study in Acute and Chronic Tinnitus Patients. Journal of Clinical Medicine.

Therapieland Data & Research Team (2025). Effectiviteit van het programma EHBOorsuizen – Controle over je tinnitus. Interne effectanalyse op basis van voor- en nametingen bij 94 gebruikers van het programma.