Tweede cochleair implantaat bij volwassenen: waarom de huidige beoordeling tekortschiet

19 april 2026
Auteur: Rene van der Wilk
Leestijd: 3 min

De discussie over vergoeding van een tweede cochleair implantaat (CI) bij volwassenen krijgt steeds meer inhoudelijke scherpte. Waar het debat lange tijd draaide om medische effectiviteit en kosten, verschuift de aandacht naar een fundamentelere vraag: wat is de werkelijke waarde van horen met twee oren in het dagelijks leven? In een recente publicatie werken prof. dr. Wendy Huinck (Radboudumc) en dr. Diane Smit (UMC Utrecht) deze vraag systematisch uit. Hun analyse laat zien dat de manier waarop zorginterventies nu worden beoordeeld, onvoldoende aansluit bij wat bilateraal horen daadwerkelijk oplevert.

| Bilaterale cochleaire implantatie

Meerwaarde van een tweede cochleair implantaat bij volwassenen in dagelijks functioneren
Horen met twee oren helpt bij verstaan in rumoer en bij het lokaliseren van geluid.

Meer dan twee apparaten

Een tweede cochleair implantaat wordt vaak gezien als een uitbreiding van een bestaande behandeling. Volgens Huinck en Smit is dat een te beperkte benadering. Bilaterale implantatie is geen optelsom van twee losse ingrepen, maar een samenhangende interventie waarbij beide oren en de hersenen samenwerken.

Dat zogenaamde binaurale horen maakt functies mogelijk die met één oor beperkt blijven. Het gaat om richtinghoren, beter spraakverstaan in rumoer en minder luisterinspanning. Deze functies zijn essentieel voor dagelijks functioneren, maar laten zich moeilijk vangen in standaard medische uitkomstmaten.

Structurele onderschatting van de baten

De auteurs richten hun kritiek vooral op de manier waarop zorginterventies worden beoordeeld. In Nederland gebeurt dat doorgaans via Health Technology Assessment (HTA), waarbij kosten en gezondheidswinst worden afgewogen met behulp van QALY’s (Quality Adjusted Life Years).

Het probleem is dat deze methode onvoldoende gevoelig is voor gehoorgerelateerde verbeteringen. Veelgebruikte vragenlijsten, zoals de EQ-5D en HUI-3, meten vooral algemene gezondheidstoestand en missen specifieke aspecten van horen. Daardoor blijven belangrijke effecten buiten beeld, zoals functioneren in sociale situaties, veiligheid in het verkeer en de cognitieve belasting van luisteren.

Volgens de auteurs leidt dit tot een systematische onderschatting van de waarde van een tweede cochleair implantaat.

Horen als voorwaarde voor participatie

De publicatie legt nadruk op wat zij aanduiden als ‘benefits beyond health’. Daarmee doelen de auteurs op effecten die verder gaan dan gezondheid in enge zin, maar wel bepalend zijn voor kwaliteit van leven. Voor mensen met bilaterale doofheid gaat het om volwaardig kunnen deelnemen aan werk en samenleving, zelfstandigheid in het dagelijks leven en het kunnen voeren van gesprekken zonder voortdurende inspanning. Ook vermindering van mentale belasting speelt hierin een rol. Juist deze aspecten bepalen hoe mensen hun functioneren ervaren, maar krijgen binnen de huidige beoordelingssystematiek weinig gewicht.

Wat patiënten zelf aangeven

De analyse wordt ondersteund door gegevens van Nederlandse CI-gebruikers. In een enquête onder bijna 800 volwassenen geeft een ruime meerderheid aan een tweede implantaat te willen. Die wens is bovendien vaak sterk. De redenen die deelnemers noemen zijn opvallend consistent: beter verstaan in rumoer, minder luisterinspanning, meer veiligheid en beter functioneren op het werk en in sociale situaties. Deze ervaringskennis sluit nauw aan bij bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek, maar wordt in beleidsafwegingen nog beperkt meegenomen.

Van standaardbeleid naar maatwerk

De auteurs pleiten niet voor standaard bilaterale implantatie bij iedereen. Niet iedere patiënt zal immers in dezelfde mate profiteren van een tweede implantaat, bijvoorbeeld bij voldoende restgehoor of medische contra-indicaties. Wel stellen zij dat het uitgangspunt moet veranderen. In plaats van een vaste beperking tot één implantaat, zou de afweging gebaseerd moeten zijn op individuele baten en voorkeuren. Dat vraagt om gedeelde besluitvorming tussen patiënt en behandelaar, in plaats van generieke beleidsgrenzen.

Relevantie voor de beoordeling door ZiN

De publicatie verschijnt op een moment dat Zorginstituut Nederland onderzoekt of een tweede cochleair implantaat voor volwassenen opgenomen moet worden in het basispakket (lees meer). De uitkomst daarvan wordt dit jaar (2026) verwacht. Volgens Huinck en Smit vraagt deze beoordeling om een bredere kijk op waarde. Zolang de analyse zich beperkt tot traditionele kosten-effectiviteitsmodellen, blijven essentiële voordelen buiten beeld. Hun pleidooi raakt daarmee aan een bredere discussie binnen de zorg over hoe waarde wordt gedefinieerd.

Conclusie meerwaarde tweede cochleair implantaat

De kern van de publicatie is dat horen met twee oren geen luxe is, maar een voorwaarde voor volwaardig functioneren. Door de huidige manier van beoordelen blijven belangrijke baten van bilaterale cochleaire implantatie onderbelicht. Een herziening van het beleid vraagt daarom niet alleen om nieuwe data, maar vooral om een andere manier van kijken naar waarde: minder gericht op abstracte gemiddelden, en meer op het dagelijks functioneren van mensen.

Bron
Huinck W., Smit D. Bilaterale cochleaire implantatie bij volwassenen vanuit een persoonlijk, maatschappelijk en ethisch perspectief. https://jmepb.bmj.com/content/2/1/e000043

Lees ook het interview met prof. dr. Wendy Huinck:

Reacties (2)
  1. Wat zou dat fijn zijn een tweede de energie slurpt me helemaal op , heb ook 24 uur per dag best erge tinitus en dat maakt het spraakverstaan dikwijls moeilijk de stemmen komen er dan bijna niet bovenuit dus moet ik me erg inspannen en voel dan dat ik helemaal leeg bestrijken word in korte tijd

  2. Super duidelijke informatie en ik zou zo fijn zijn, als ik voor in aanmerking zou komen.
    1 CI is al heel waardevol, maar de luisterinspanning en richtinggevoel is echt een ding en maakt , dat elk bezoek of deelname in groepen spannend is en heel erg vaak tegen valt en je teleurgesteld en moe naar huis gaat.
    Dit is soms zo ernstig , dat je er depressief van kunt worden.
    Ik hoop zo op 2 CI🤞🤞

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer nieuws

MED-EL opent tiende uitvinderswedstrijd voor kinderen: IDEASforEARS

14 november 2026 | Lía uit Chili bedacht een horloge dat je met een trilling wakker maakt. León uit [...]

Geluidstherapie vermindert tinnituslast, maar aandeel geluidsgeneratoren blijft onzeker

11 november 2026 | Geluidstherapie kan de tinnituslast bij mensen met chronische tinnitus en licht gehoorverlies aanzienlijk verminderen. Dat [...]

Europese Commissie keurt overname van GN Hearing door Amplifon goed

10 november 2026 | De Europese Commissie heeft de overname van hoortoestelfabrikant GN Hearing door het Italiaanse Amplifon goedgekeurd. [...]

Tweede cochleair implantaat voor meer volwassenen vergoed, onder strikte voorwaarden

3 november 2026 | Volwassenen met ernstige slechthorendheid of doofheid aan beide oren kunnen voortaan onder voorwaarden een tweede [...]