Solo apparatuur

Solo apparatuur

Solo apparatuur kan gezien worden als een speciaal soort hoorhulpmiddel dat de bron van de spraak dichterbij brengt. Bij solo apparatuur bevindt zich in de directe nabijheid van de spreker een microfoon en bij de luisteraar is er een ontvanger. De spraak die aan de kant van de spreker bij de microfoon binnenkomt wordt door een zender direct doorgestuurd naar een ontvanger die zich aan de kant van de luisteraar bevindt. Wanneer het signaal aan de kant van de ontvanger is opgevangen, wordt dit versterkt doorgegeven aan een hoofdtelefoon of als de ontvanger hoortoesteldragend is, aan de hoortoestellen. Ook kan het signaal worden doorgegeven aan de ontvanger van een cochleair implantaat of botverankerd hoortoestel.

Lees verder
Inhoud tekst

Solo apparatuur, hoortoestellen en implantaten

Voor hoortoesteldragers is solo apparatuur bedoeld voor situaties die ook nog met een hoortoestel of implantaat problematisch zijn, zoals gesprekken voeren tijdens vergaderingen, op verjaardagen, kaartavonden, restaurantbezoek of bij het volgen van lezingen. Tevens zijn er met de moderne technieken mogelijkheden om het geluid van de telefoon, de tv of computer direct door te geven via de solo apparatuur.

Spraak komt ‘schoon’ aan

Het spraaksignaal kan, doordat het direct van de spreker naar de ontvanger wordt gestuurd, onderweg niet vervuild raken door allerlei lawaai uit de omgeving. Het komt er ‘schoon’ aan. Tegelijkertijd kan door de directe overdracht ook de nagalm de spraak zo minder makkelijk beïnvloeden. Solo apparatuur verkleint als het ware de afstand tussen spreker en de luisteraar. Binnen de audiologie wordt dan gezegd dat het de signaal-ruisverhouding ten goede komt, immers het signaal wordt ten opzichte van de ruis, het lawaai, in verhouding veel gunstiger. Ondanks dat richting gevoelige microfoons op hoortoestellen flink wat meerwaarde kunnen opleveren, kunnen deze in zeer moeilijke luisteromstandigheden en op grotere afstand nooit de winst behalen die solo-apparatuur haalt.

Soloapparatuur van Phonak

Verschillende manier van doorgeven door solo apparatuur

Het signaal kan op meerdere manieren worden doorgegeven aan het hoortoestel door solo apparatuur. Dit kan via een speciale inductielus die om de hals wordt gedragen en gekoppeld is aan de ontvanger of het gebeurt via een speciale kleine ontvanger. De ontvanger kan ingebouwd zitten in het hoortoestel of vastgemaakt worden aan het hoortoestel. Via de ontvanger komt het geluid afkomstig van de solo apparatuur bij het hoortoestel. Het hoortoestel maakt vervolgens het signaal weer hoorbaar als spraak en ander geluid. Tegenwoordig kan er ook met de meeste streamers van de hoortoestellen een koppeling gemaakt worden.

Zenders en ontvangers bij solo apparatuur

Ieder merk heeft zijn eigen zenders en ontvangers. Ook zijn er per merk veelal speciale kleine ontvangertjes beschikbaar die onder het hoortoestel geklikt kunnen worden. Tegenwoordig maken bijna alle hoortoestelfabrikanten gebruik van een zogeheten ‘eurostekker’ om de koppeling met een hoortoestel mogelijk te maken. Bij sommige hoortoestellen zit de ontvanger in het hoortoestel ingebouwd.

Koppeling via T-stand

Door gebruik te maken van een inductielus (hoortoestel in de T-stand) of een speciale ontvanger die een universele aansluiting heeft, is de solo apparatuur van de verschillende merken te koppelen aan zowat alle hoortoestel merken.

Toepassing solo apparatuur

Solo apparatuur wordt in het onderwijs vaak gebruikt, maar ook bij lezingen, werkoverleg of bij een etentje kan het flinke voordelen opleveren. Soloapparatuur kan ook worden aangesloten op de tv, radio, computer, telefoon of MP3-speler. Hierbij wordt de zender aangesloten op de audio-ingang en deze stuurt dan het audiosignaal op zijn beurt door naar de hoortoestellen.

Solo apparatuur wordt in Nederland door meerdere bedrijven op de markt gebracht. Naast de hoortoestelfabrikanten die microfoons leveren die alleen met hun eigen merk samenwerken (al dan niet via een streamer), zijn er ook hoortoestelfabrikanten die zich speciaal op deze solo-apparatuur toeleggen.

Klik hier voor de regelgeving voor vergoeding van solo apparatuur.

Hieronder zal de soloapparatuur van een aantal merken worden besproken die op de Nederlandse markt verkrijgbaar zijn. Allereerst zal het, veelal meest eenvoudige, solosysteem worden besproken waarbij een microfoon gekoppeld wordt aan de hoortoestellen al dan niet via een zogeheten streamer.

Solo apparatuur: systeem met merkgebonden apparatuur van hoortoestelfabrikanten

Een van de opties zijn de speciale merkgebonden microfoons die draadloos samenwerken met hoortoestellen. De microfoon kan het signaal direct doorsturen naar de hoortoestellen. Soms wordt daar nog een tussenstation voor toegepast. Dit tussenstation heet een ‘streamer’.
Dit is een kleine apparaatje dat om de nek of in de binnenzak wordt gedragen en dat meerdere functies kan vervullen. Omdat de kleinere hoortoestellen geen T-stand meer hebben, zit deze vaak in de streamer.
Dergelijke streamers dienen veelal ook als afstandsbediening (harder, zachter en wisselen van programma) voor de hoortoestellen en tegelijkertijd kunnen ze via bluetooth de communicatie regelen met een mobiele of vaste telefoon. De in de streamer ingebouwde microfoon zorgt dan voor het opvangen van de stem van de drager en zo voor de mogelijkheid van het draadloos telefoneren. Op deze manier kan ook een draadloze headset worden gecreëerd.

soloapparatuur signia
Merkgebonden microfoon van Signia

De externe microfoon, al dan niet in combinatie met een losse zender, werkt alleen met het specifieke merk hoortoestel samen.

In de figuur hieronder is te zien welke opties een streamer heeft om verschillende apparatuur te koppelen aan de hoortoestellen. Als voorbeeld is apparatuur van Signia genomen. Ook bij andere fabrikanten is een dergelijke opzet mogelijk.

Op deze manier wordt ook een solo-systeem gecreëerd met een soortgelijke werking als de speciale soloapparatuur heeft. Zoals te zien is in de tekening kunnen op de streamer of microfoon (afhankelijk van het merk) ook andere audiobronnen worden aangesloten zoals een computer, MP3-speler of tv.

Een merkgebonden microfoon is een relatief goedkope oplossing om een ‘solo apparatuur set’ te creëren. Let wel er zijn verschillen tussen de microfoons.

Wanneer de eisen hoog zijn of in de toekomst de eisen groter worden en er bijvoorbeeld de behoefte bestaat aan meerdere actieve microfoons (wat nuttig kan zijn in een vergadering) dan kent een dergelijk systeem zijn beperkingen.

Voordelen:

  • relatief goedkope oplossing
  • apparatuur is ontwikkeld om goed met elkaar samen te werken
  • apparatuur past qua uiterlijk goed bij elkaar

Nadelen:

  • wanneer in de toekomst behoefte is aan extra voorzieningen is de set niet altijd uitbreidbaar

Solo apparatuur van hoortoestelfabrikant Phonak / Sonova

Roger Pen en Roger MyLink

De fabrikant van hoortoestellen Phonak levert voor privégebruik en op het werk de fraai vormgegeven Roger Pen en de Roger Mylink ontvanger. De Roger Pen is geschikt voor één op één gesprekken en voor vergaderingen met een klein aantal personen. Voor vergaderingen of etentjes met grotere groepen kan de Roger Table Mic worden gebruikt (zie onder).

Het soloapparatuur-systeem bestaat uit een microfoon (de Roger Pen of andere Phonak microfoon) en de Roger Mylink ontvanger of mini ontvanger. Het geluid dat via de Roger pen wordt opgevangen wordt verstuurd naar de Mylink ontvanger die het signaal vervolgens via de halslus (inductie) richting de hoortoestellen stuurt (hoortoestel op de T-stand). Een andere opties is om de hoortoestellen van een speciale mini ontvanger te voorzien dat onder het hoortoestel wordt geplaatst via de euroconnector. Ook zijn er Phonak hoortoestellen met een ingebouwde ontvanger. Er is dan geen speciale (externe) ontvanger en halslus nodig.

Wanneer gebruik wordt gemaakt van Phonak hoortoestellen dan is de ontvanger ingebouwd in het hoortoestel of is fraai weggewerkt onder het hoortoestel bij de batterijlade.
Het Roger systeem is net als andere solo apparatuur bedoeld voor situaties die ook met een hoortoestel problematisch zijn, zoals gesprekken voeren tijdens vergaderingen, op verjaardagen, kaartavonden, restaurantbezoek of bij het volgen van lezingen.

Samenwerking solo apparatuur van Phonak met andere merken

De Roger Pen is door middel van de mini-ontvanger of Roger Mylink ontvanger te combineren met vrijwel alle merken en typen hoortoestellen. Voorwaarde is dus de aanwezigheid van een T-stand op de hoortoestellen of de aanwezigheid van een Direct Audio Input (DAI).

De draadloze overdracht van de Roger Pen is maximaal 15 meter.

Onderaan de Roger Pen zit een Micro USB aansluiting. Hiermee is de pen aan te sluiten aan de oplader of te koppelen aan een audiobron. De Roger Pen heeft een oplader die tevens gekoppeld kan worden aan de tv. De Roger Pen stuurt dan het tv signaal door naar de hoortoestellen, naar het Cochleair Implantaat of botverankerd hoortoestel.

Meerdere microfoons in Roger Pen

De Roger Pen bevat meerdere microfoons waardoor het systeem zich kan richten op de spreker. Afhankelijk van de stand van de Roger Pen wordt een andere instelling van de microfoons gekozen. Zodra de pen plat op tafel wordt gelegd bijvoorbeeld bij een vergadering, dan gaat de microfoon in de rondomgevoelige stand (mits het omgevingslawaai boven de 70 dBA uitkomt dan gaat de microfoon in de directionele stand (120º)). Wanneer hij schuin  in de hand wordt gehouden gaat het apparaat in de directionele stand en richt zich dan sterk naar boven daar waar de mond van de spreker zit. Zo wordt ongewenst omgevingslawaai buiten de deur gehouden. Zodra hij om de hals hangt bij de spreker dan gaat de Roger Pen in de nog sterker directionele stand (60º). In de Roger Pen zit voor deze automatische instelling die afhankelijk is van de positie van de pen, een zogeheten accelerometer zoals die ook te vinden is in smartphones. Natuurlijk kan de gebruiker ook zelf bepalen in welke directionele stand de Roger Pen komt te staan. Wanneer de Roger Pen op de grond dreigt te vallen wordt razendsnel via het zelfde systeem de microfoon afgesloten, zodat de slechthorende geen hard geluid op de oren krijgt. Ook gaat het systeem permanent na of de frequentie waarop wordt uitgezonden voldoende storingsvrij is. Zo niet dan wordt razendsnel van frequentie gewisseld.

Telefoneren met Roger pen

Inmiddels zijn er Phonak hoortoestellen waarmee direct getelefoneerd kan worden met alle soorten telefoons die de beschikking hebben over Bluetooth. Er is dan geen tussenstation in de vorm van een streamer of Roger Pen nodig. Dat is nog niet mogelijk met alle hoortoestellen. Met de Roger Pen is telefoneren dan wel mogelijk. De Roger Pen wordt daartoe via Bluetooth gekoppeld aan de telefoon. Met de Pen kan dan de verbinding met telefoon worden geactiveerd en afgesloten.

Koppelen meerdere microfoons aan Roger Pen

Ook is het mogelijk om één of meerdere  revers-microfoons te koppelen aan de Roger Pen. Dit kan desgewenst met meerdere microfoons tegelijkertijd. Zo kan elke spreker aan bijvoorbeeld de eet -of vergadertafel een microfoon aan het revers bevestigen en zo wordt ieder goed hoorbaar voor de slechthorende tafelgenoot. Deze microfoon heeft de Roger Clip-on mic. Bij dit microfoonsysteem geldt: wie het eerst spreekt heeft voorrang.

Roger Clip-on Microfoon – 5 cm

Hieronder staat een demonstratiefilm over de Roger Pen soloapparatuur.

Roger Select

Situaties met rumoer en met meerdere sprekers die zich op verschillende afstanden bevinden, zijn vaak een flink probleem voor slechthorenden. Hoortoestellen kunnen op korte afstand met behulp van ingebouwde richtingmicrofoons zich richten op de spreker. Op grotere afstand zijn hoortoestellen daar niet meer voldoende voor. Dan kan de Roger Select (en de andere Roger microfoons zie onder) uitkomst bieden. Roger Select is een microfoon die de gebruiker midden op tafel legt en die zich automatisch richt op de spreker die aan het woord is. Deze techniek noemt Phonak ‘Multibeam Technology‘.

Zes microfoons in Roger Select solo apparatuur

In de Roger Select soloapparatuur zitten daarvoor zes microfoons die de omgeving continue in de gaten houden. De gebruiker kan wanneer hij dat wenst ook handmatig selecteren op welke spreker de microfoon zich moet richten. De Roger Select microfoon is bedoeld voor kleinere gezelschappen (1 en 4 personen). De microfoon kan ook op het lichaam worden gedragen.

Telefoneren en naar tv en hifi luisteren met Roger Select

De Roger Select kan ook dienen als tussenstation om er mee te telefoneren (vast en mobiel). Ook is het mogelijk om bijvoorbeeld de computer, audio-installatie en tv aan de Roger Select te koppelen. Muziek, spraak en andere geluiden worden vervolgens draadloos naar de hoortoestellen gestuurd. De Roger Select is in drie kleuren leverbaar: Champagne, Pearl White en Graphite Gray.

Roger Select

Roger Table Mic II

De Roger Table Mic II is bedoeld voor gesprekken aan tafel (vergaderingen, etentjes) met een grote groep. Er zijn meerdere Roger Table Mic II aan elkaar te koppelen. De Roger Table Mic II vangt net als de Roger Select stemmen van de sprekers op, onderdrukt achtergrondlawaai en stuurt de spraak vervolgens draadloos naar de hoortoestellen. Storende achtergrondgeluiden worden door Roger zó effectief weggefilterd dat de gebruiker op afstand zelfs 62% beter kan horen dan iemand zonder gehoorverlies.

Onopvallend en lange levensduur batterij

De Roger apparatuur is discreet ontworpen en kan onopvallend op de tafel worden geplaatst. De tafelmicrofoon wordt eenvoudig met een enkele druk op de knop verbonden met de hoortoestellen.
De accu van de Roger Table Mic gaat maar liefst 24 uur mee dus lang genoeg voor iedere vergadering of etentje. 

Roger Table Mic II te combineren met andere Roger apparatuur

De Roger Table Mic is te combineren met andere Roger producten zoals de Roger Pen (bedoeld voor één op één gesprekken of kleine groepsgesprekken), met de Roger Clip-On Mic (een microfoon die bij de gesprekspartner aan het shirt, blouse of jasje kan worden bevestigd) of met de Roger Select. De Clip-On Mic is ideaal bij een lezing of cursus, maar ook om bijvoorbeeld de voorzitter van de vergadering te kunnen volgen.

Roger Table Mic II soloapparatuur

Roger solo apparatuur ook geschikt voor andere merken hoortoestellen

De Roger Table Mic II solo apparatuur is niet alleen geschikt voor Phonak hoortoestellen, maar kan ook prima samenwerken met hoortoestellen van andere merken. Dat kan op verschillende manieren. Allereerst kan de Roger Miniatuur ontvanger worden aangesloten op achter-het-oor hoortoestellen of op de streamer van het eigen hoortoestel. Een andere mogelijkheid is om gebruik te maken van de eerder beschreven Roger MyLink.

Soloapparatuur van Phonak voor in de klas

Naast deze apparatuur heeft Phonak ook soloapparatuur voor in de klas. Ook deze apparatuur is gebaseerd op de Roger technologie en is op de meeste hoortoestellen, cochleair implantaten en botverankerde hoortoestellen toepasbaar. De Roger Inspiro is een microfoon voor de leerkracht en vormt het hart van het Roger systeem op school. De Inspiro is geschikt voor gebruik in alle onderwijssituaties en heeft twee microfoonopties. De menu’s zijn goed afleesbaar en de microfoon beschikt over instelbare toetsen.

Roger Inspiro van Phonak

Ook heeft Phonak een doorgeefmicrofoon (de Roger Dynamic) waarmee de opmerkingen van leerlingen of assistenten voor iedereen hoorbaar zijn. Met de Roger Audiohub is het digitale schoolbord hoorbaar te maken. De informatie wordt naar de Inspiro microfoon gestuurd en deze verspreidt het signaal weer naar de slechthorende kinderen (ontvanger op hoortoestel of ontvanger met halslus).

Voor meer informatie over deze solo apparatuur van Phonak klik hier.

Solo apparatuur van hoortoestelfabrikant Oticon

Oticon Edumic

Oticon EduMic

Oticon heeft net als andere fabrikanten een eigen microfoon (de ConnectCip) die bedoeld is voor uitdagende situaties. Daarnaast heeft Oticon de EduMic. De EduMic is solo apparatuur van hoortoestelfabrikant Oticon ontwikkeld voor in de klas. De microfoon is licht van gewicht en eenvoudig in het gebruik. Deze soloapparatuur is natuurlijk ook in de privé-situatie te gebruiken. De spreker bevestigt de EduMic op een revers of hangt deze rond de nek met een koord.
Het draagcomfort van de microfoon is groot en het gebruik wordt eenvoudig bevonden, zo blijkt uit onderzoek van de fabrikant.

Samenwerking met hoortoestellen

De Oticon EduMic werkt samen met met alle 2,4 GHz Oticon hoortoestellen. Hiertoe behoren speciaal voor kinderen ontwikkelde hoortoestellen de Oticon Opn Play en Oticon Xceed Play en ook ook de Oticon Opn, de Opn S en Siya. Daarnaast werkt de Oticon EduMic ook samen met andere producten van het moederbedrijf van Oticon (Demant Group) Zo is de microfoon ook direct te koppelen aan de Bernafon Viron en aan de Ponto 4 van Oticon Medical.
Omdat de EduMic ontwikkeld is voor in de klas zijn er meerdere hoortoestellen tegelijkertijd aan te koppelen. Eenmaal gekoppeld vinden de hoortoestellen de volgende keer automatisch microfoon terug.

Gebruikte technieken in de EduMic

De EduMic is niet alleen een zender maar schoont het spraaksignaal eerst op. Vervolgens zendt de microfoon het naar de slechthorende. Het gebruikt daarvoor geavanceerde geluidsbewerking die bekend is uit de Oticon Opn hoortoestellenlijn. Deze techniek is geoptimaliseerd voor het gebruik in de EduMic en werkt zo goed samen met de gebruikte signaalbewerkingstechnieken in de hoortoestellen zelf.
De EduMic gebruikt ook lawaaireductie zodat het systeem de spraak zo ‘schoon’ mogelijk overstuurd. De stem van de spreker krijgt op die manier prioriteit. Wanneer er buiten wind is, zal de EduMic de windruis er zo goed als mogelijk uit halen.

Verbonden ook met de directe omgeving: nauwkeurige plaatsing

Oticon heeft enige jaren geleden afstand genomen van directionaliteit. De fabrikant vindt dat deze techniek luisteraars daarmee juist te veel beperkt. Zij vergelijken directionaliteit als kijken met oogkleppen op. Oticon wil met hun hoortoestellen en microfoons de luisteraar juist toegang geven tot zoveel mogelijk geluiden.
De luisteraar krijgt bij gebruik van de EduMic niet alleen de spraak van de spreker op hun hoortoestellen te horen, maar ook spraak en geluiden vanuit hun omgeving. Zo blijft ook het contact met anderen en geluiden in de omgeving behouden.
De hoortoestellen hebben daarvoor de TwinLink functie in huis. Tijdens het oversturen van het geluid vanuit de microfoon kunnen de hoortoestellen ook onderling blijven communiceren met elkaar. Hierdoor kan de drager sprekers en geluiden in de ruimte nauwkeurig plaatsen. Dit biedt een goede structuur aan de omgeving en zo zijn ook sprekers goed te lokaliseren. Oticon heeft dus een andere filosofie zowel in hun hoortoestellen als solo-apparatuur dan Phonak.

Andere functionaliteiten Oticon EduMic

De primaire functie van de EduMic is natuurlijk de zendfunctie. De EduMic heeft echter zowel binnen als buiten het klaslokaal nog andere nuttige eigenschappen. De EduMic kan via een jack kabel audio oversturen (streamen) afkomstig van een tablet of smartphone, daarnaast kan de microfoon verbonden worden met FM apparatuur en Digital Modulation (DM) via een universele ontvanger. Ook kent de EduMic een T-stand waarmee het signaal van een ringleiding is op te vangen. Ledjes aan de bovenzijde laten de status van het systeem zien. De oplaadbare batterij van de EduMic gaat 10 uur mee.