Tinnitus Retraining Therapy (TRT)

Tinnitus Retraining Therapy, ook wel afgekort tot TRT, is een therapie ontwikkeld door J. Hazell en P.J. Jastrebroff. In deze therapie leert de patiënt in eerste instantie begrijpen hoe oorsuizen ontstaat en krijgt handvatten aangereikt om beter om te gaan met de emotionele en lichamelijke reacties die het oproept. Daarbij moet de patiënt zich ervan overtuigen dat het geluid van het oorsuizen geen reden is voor paniek en eigenlijk niet hinderlijk is.

Uiteindelijk ‘leert’ de patiënt het hinderlijke geluid van het oorsuizen naar de achtergrond te drukken door het als een normaal geluid te beschouwen waarmee gewoon mee te leven is. Hierbij maakt de patiënt gebruik van de processen waarmee de hersenen normaal in staat zijn monotone geluiden, zoals die van een ventilator of zoemende koelkast, naar de achtergrond van het bewustzijn te drukken.

De Tinnitus Retraining Therapy gaat ervan uit dat oorsuizen veroorzaakt wordt door een beschadiging of afwijking in het auditieve systeem, waardoor geluiden waargenomen worden terwijl er van buiten geen signaal wordt aangeboden.
Van alle patiënten met oorsuizen blijkt 25% onder het oorsuizen te lijden, terwijl de overige 75% het niet echt als een probleem ervaart. Er blijkt geen relatie tussen de ervaren klachten en de (psycho-akoestische) karakteristieken van het oorsuizen: er is geen verband tussen de hinder en de waargenomen luidheid, maskeerbaarheid of de toonhoogte van het oorsuizen. Dit verband zou wel verwacht worden. De TRT gaat er daarom van uit dat het gehoorsysteem een ondergeschikte rol speelt en dat juist het emotionele (limbische) en autonome zenuwstelsel een primaire rol hebben. Met andere woorden: er wordt een signaal geleverd door het hoorsysteem, maar het werkelijke probleem ontstaat pas wanneer, na activatie van het limbische en autonome zenuwstelsel, er een negatief label in de hersenen aan gekoppeld wordt. De reactie op het oorsuizen kan worden gezien als een geconditioneerde reflex en kan daardoor niet eenvoudig weg genegeerd worden. De patiënt kan dus niet tegen zich zelf zeggen: Ik heb geen last meer van oorsuizen”, met als resultaat dat het oorsuizen niet meer storend is. Het tweede punt waaraan het onderliggende neurofysiologische model van de Tinnitus Retraining Therapie is opgehangen, is het feit dat de hersenen in staat zijn zich aan bijna elke constante stimulus (signaal) te habitueren (”wennen”). Zo kan een duiker habitueren aan de druk van het water en kan de ervaren luidheid van een zuivere toon na een half uur tot wel een kwart zijn gereduceerd.
Het derde uitgangspunt van het neurofysiologische model is dat ook een groot deel van de patiënten met oorsuizen overgevoelig is voor harde geluiden.

De meeste mensen wennen op den duur aan hun oorsuizen, maar bij sommigen gaat dat niet vanzelf. De Tinnitus Retraining Therapy (TRT) kan daarbij helpen. Vaak wordt bij deze therapie ook gebruik gemaakt van geluid. De patiënt krijgt in die gevallen een soort hoortoestel aangepast dat een permanente ruis genereert.

Deze ruis, die zachter wordt aangeboden dan het oorsuizen zelf, zorgt ervoor dat de patiënt leert wennen aan permanente geluiden die op de achtergrond aanwezig zijn. De ruis dient bij de TRT als een soort bliksemafleider.

Van de tinnitus retraining therapie therapie zijn geen snelle resultaten te verwachten. Het is immers een heel traject, waarbij eerst de emotionele reacties worden aangepakt en de patiënt pas in een later stadium leert wennen aan het geluid van het oorsuizen zelf. Soms wordt in het begin van deze therapie ook gebruik gemaakt van medicijnen, zoals kalmerend middelen, antidepressiva of slaapmiddelen.

behandeling tinnitus oorsuizen

De totale therapie kan 2 tot 3 jaar in beslag nemen. Volgens Jastrebroff is bij 80% van de patiënten een significante verbetering te vinden. De beste resultaten werden verkregen bij de behandeling waarbij zowel therapie als geluidstherapie werd gegeven.

Uit recent onderzoek (juni 2012) is gebleken dat een combinatie van therapieën het meest effectief is. Hierbij worden cognitieve gedragstherapie, elementen van de Tinnitus Retraining Therapy, psycho-educatie, uitleg over het achterliggende neurofysiologisch model, inzet van maskeerder of hoortoestel, counselling, aanpak van angstklachten, groepstherapie, blootstelling, stressvermindering, mind-fullness en ontspanningsoefeningen ingezet. Dit afhankelijk van de aard en ernst van klachten van iedere individuele patiënt.

Wat mist in de TRT is het aanleren van copingstrategieën en behandeling van depressieve klachten. Ook krijgt de TRT therapie kritiek op de aard van de directieve counseling en de effectiviteit daarvan om overtuigingen te veranderen. Cognitieve therapie zou volgens de critici meer een vorm moeten hebben van een samenwerking tussen cliënt en therapeut en de intensiteit van de sessies zou intensiever moeten zijn om adequaat om te leren gaan met vastgeroeste overtuigingen ten aanzien van tinnitus. Ook de inzet van bijvoorbeeld mindfulness of ontspanningsoefeningen maken geen vast onderdeel uit van de therapie.
De TRT heeft zeer veel positieve elementen, aangevuld met copingstrategieën, ontspanningstechnieken en mindfulness  is een goed resultaat te behalen.

In het boek ‘Eerste Hulp bij Oorsuizen’van Olav Wagenaar komen deze verschillende onderdelen allen aan de orde. Het door hem gepresenteerd model kent veel gelijkenissen met dat van de TRT-therapie en is voor cliënten zeer begrijpelijk en daarmee ook zeer goed bruikbaar voor educatieve doeleinden.
In de TRT maakt maskering een vast onderdeel uit van de therapie. Het is echter aan te raden geluidsverrijking door middel van ruis of andere geluiden dan pas te gebruiken wanneer psychoeducatie en psychologische behandelmethoden zoals cognitieve gedragstherapie, mindfullness, ontspanningsoefeningen, aanleren van copingstrategieën of een combinatie daarvan onvoldoende zode aan de dijk zetten.

Disclaimer