Tinnitus masker en hoortoestellen

Maskering: tinnitus maskers en tinnitus hoortoestellen

Maskering van tinnitus werkt volgens het principe: lawaai met lawaai bestrijden. Hiertoe krijgt de patiënt die last heeft van oorsuizen een hoortoestel of een maskeertoestel dat een speciale ruis produceert aangepast. Op dit moment worden er in Nederland geen afzonderlijke tinnitus maskers meer geleverd. Hiervoor is gekozen omdat er steeds meer hoortoestellen verkrijgbaar zijn met bijzondere opties voor tinnituspatiënten. Voordeel van deze hoortoestellen is dat het aangeboden maskeergeluid het verloop van het eventuele gehoorverlies volgt. Klik hier voor een overzicht van hoortoestellen met speciale opties voor tinnitus patiënten die momenteel op de markt zijn.

De bedoeling van tinnitus maskers en tinnitus hoortoestellen is dat de aandacht van het oorsuizen wordt afgeleid met een ander geluid. Dit kan door de eigen tinnitus te overstemmen door de ruis op of boven het niveau van het eigen tinnitus geluid te zetten (dit wordt volledige maskering genoemd), maar veelal wordt er voor gekozen het tinnitus geluid te laten interfereren met het maskeergeluid door beiden te mixen. Voor dit laatste kan het volume iets onder het niveau van de tinnitus worden gezet.

Bij een deel van de patiënten met tinnitus helpen ook hoortoestellen zonder speciale maskeerfunctie de tinnitus te maskeren, simpelweg omdat ze de omgevingsgeluiden versterken en zo de tinnitus naar de achtergrond brengen. De toepassing van hoortoestellen (zonder andere opties) werkt vooral als de patiënt tegelijkertijd slechthorend is. De balans verschuift hierdoor van het oorsuizen naar betekenisvol omgevingsgeluid.

Resultaten met tinnitus maskers en tinnitus hoortoestellen

Hoortoestellen en tinnitus maskers worden door een deel, dus zeker niet door alle, (slechthorende) tinnituspatiënten als een goede methode gezien om de nadelige effecten van tinnitus te reduceren.

In het verleden zijn flink wat studies gedaan naar de effectiviteit van maskering. Sommige met positieve resultaten andere met minder positieve resultaten (zoals met een succespercentage van 20%). Met betrekking tot de maskeerders is het goed te vermelden dat bij veel onderzoeken die zijn gedaan, de maskeerruis van de tinnitus masker op of boven het niveau van de tinnitus is gezet (volledige maskering). Vaak wordt dit door cliënten als te hard ervaren en leidt de ruis daardoor te veel af waardoor de tinnituspatiënt zich niet meer goed kan concentreren. Sommige cliënten hebben ook het idee dat met deze vorm van maskering het ene hinderlijke geluid is vervangen door een ander hinderlijk geluid. In de praktijk worden vaak goede resultaten behaald met juist lagere niveaus, zoals ook wordt toegepast bij de Tinnitus Retraining Therapie. Dit kan tegelijkertijd ook de kans op ‘verslaving’ aan maskering voorkomen.

Bij de maskeeroptie in de huidige hoortoestellen kan de maskeerruis vaak aangepast worden aan het verloop van het audiogram. Bij maskeerders zoals deze in het verleden werden toegepast was dit niet altijd het geval. Hierdoor kon het zijn dat de aangeboden maskeerruis niet overal voldoende maskeerde, omdat de maskeerder werd ingesteld voor het frequentiegebied waar het gehoor nog goed was.

banner insentis tinnitus

Een recente veldstudie van Phonak met de Audeo Q onder 54 patiënten met tinnitus in vijf verschillende klinieken liet zien dat 16 van de patiënten (30%) volmondig ‘ja’ antwoordde op de vraag of ze tevreden waren met hun nieuwe tinnitus hoortoestel. Bij alle patiënten stond de ruisgenerator aan. Ook de score op de Tinnitus Handicap Inventory nam duidelijk af. Wat niet duidelijk werd uit het onderzoek of het dragen van de Audeo als hoortoestel het positieve effect en de winst op de score heeft gebracht, of juist de combinatie met de ruisgenerator.
Bij de Tinnitus Retraining Therapie doet de maskeerder dienst als ‘bliksemafleider’. In plaats van te maskeren wordt de ruis zachter aangeboden dan het eigen tinnitus geluid. Het toepassen van een maskeerder maakt dan wel deel uit van een langdurige therapie.
In het Marke Trak VIII onderzoek uit november 2011 wordt een onderzoek beschreven waarin aan 230 professionals in de hoorbranche werd gevraagd om een inschatting te maken welk effect hoortoestellen hebben op tinnitus van hun patiënten. In 20% van de gevallen werd een flinke vermindering gerapporteerd en in 60% van de gevallen enige vermindering.
In het zelfde rapport werden ook de resultaten van onderzoek naar de effectiviteit van diverse behandelopties bij patiënten gepresenteerd. Wanneer gekeken werd naar substantiële tot volledige verbetering van de tinnitusklachten kwamen hoortoestellen als beste naar voren (27%) gevolgd door muziek (20%). In dit onderzoek zijn overigens geen therapieën meegenomen en ook niet de verschillende soorten hoortoestellen die beschikken over bijzondere geluidsverrijkingsopties.

Wanneer specifiek aan patiënten naar de verbetering met hoortoestellen alleen werd gevraagd, gaf meer dan de helft (52%) aan dat hoortoestellen geen effect hebben, terwijl slechts 4% aangaf dat hoortoestellen de tinnitus erger maakten. Ongeveer 3 op de 10 (27%) gaf aan gemiddeld tot substantiële reductie van de tinnitus te ervaren en 16% een milde reductie. Uit het onderzoek bleek verder dat vooral mensen met een milde vorm van tinnitus een grotere kans maken op verlichting van hun klachten.

Professor Pim van Dijk verbonden aan de Faculteit Medische Wetenschappen van de Universiteit van Groningen heeft met zijn onderzoeksgroep een onderzoek uitgevoerd naar de effecten van breedbandige hoortoestellen op tinnitus bij mensen met licht gehoorverlies (beter dan 35 dB bij 1-2-4 kHz). Na zes weken bleek dit een positief effect te hebben op tinnitus bij 41% van de patiënten. Na zes maanden was dit percentage helaas gedaald tot 23%. Professor Pim van Dijk zegt hierover: “Hoortoestellen hebben een positief effect op een bescheiden maar zeker relevant deel van de patiënten. Ons onderzoek laat ook zien dat een uitgebreide proefperiode van belang is.”

Wanneer gekeken wordt naar de bovenstaande onderzoeken, is te zien dat het succespercentage (meer dan gemiddelde verbetering) met hoortoestellen tussen de 20 en 30% ligt. Opvallend was dat uit het Marke Trak VIII onderzoek naar voren kwam dat van alle tinnituspatiënten slechts 6% hoortoestellen had uitgetest. Aangezien toch een flink percentage een gemiddelde tot substantiële reductie ervaart, is het zeker van belang om hoortoestellen in te zetten en uit te testen om te onderzoeken of een reductie van tinnitusklachten is te bewerkstelligen. Hiermee wordt voorkomen dat tinnitus patiënten verminderde kwaliteit van leven ervaren door zowel hun gehoorverlies als door hun tinnitus.

Tinnitus maskers in hoortoestellen die de ruis aanpassen aan het verloop van het audiogram hebben mogelijk een hoger slagingspercentage dan de in het verleden toegepaste ruismaskeerders.

Op welk moment tinnitus maskers inzetten?

Het is aan te raden geluidsverrijking door middel van ruis of andere geluiden dan pas te gebruiken wanneer psychoeducatie en psychologische behandelmethoden zoals cognitieve gedragstherapie, mindfullness, ontspanningsoefeningen, aanleren van coping strategieën of een combinatie daarvan onvoldoende zode aan de dijk zetten. Indien de patiënt geen gebruik wil maken van deze behandelmethoden kan het natuurlijk wel eerder.

Verklaringen voor de positieve effecten van hoortoestellen op tinnitus

Voor de positieve effecten van hoortoestellen zijn verschillende mogelijk verklaringen aan te dragen. Allereerst zijn geluiden en spraak beter hoorbaar waardoor er minder geheugeninspanning (top down processen) nodig is om spraak te verstaan. Doordat de hersenen gestimuleerd blijven kan het optreden van achteruitgang van de hersenen (atrofiering) worden voorkomen. Wellicht kunnen hoortoestellen er ook voor zorgen dat het ‘herbedraden’ niet plaatsvindt. De eventuele nadruk die de niet gestimuleerde delen van de hersenen geven aan de omliggende wel doorgegeven (hoorbare) frequenties kan zo verder worden voorkomen. Ook zullen hoortoestellen deels de tinnitus op een natuurlijke manier maskeren. Veel slechthorenden klagen aan het eind van de dag moe te zijn en geven aan dat horen en verstaan gedurende de dag extra stress met zich meeneemt (wie zegt er wat, heb ik het wel goed verstaan). Door hoortoestellen te dragen zullen de luistertaken minder inspannend zijn en daarmee stress reduceren, wat een mogelijk positief effect heeft op tinnitus.

Voor meer informatie over tinnitus hoortoestellen (merken, apps en opties) klik hier

 

Disclaimer