Behandeling tinnitus met ACT

Behandeling tinnitus kan ook met technieken uit de zogeheten Acceptance and Commitment Therapy (ACT). Technieken uit ACT kunnen een waardevolle aanvulling zijn bij de behandeling van tinnitus.

Behandeling tinnitus

Bij de behandeling van tinnitus kunnen verschillende therapieën worden ingezet. In het algemeen wordt gestart met psychoeducatie gevolgd door ontspanningsoefeningen en cognitieve gedragstherapie. Onderdelen uit de Tinnitus Retraining Therapie (TRT) worden veelal gebruikt als aanvulling bij de uitleg. Compensatie van het gehoorverlies is belangrijk en de inzet van geluidsverrijking (maskering) kan onderdeel uitmaken van de aanpak van tinnitus (lees meer over behandeling van tinnitus). Mindfulness en technieken uit de Acceptance en Commitment Therapy (ACT) kunnen als aanvulling zinvol zijn.

Achtergrond ACT

In ons dagelijks leven zijn we vaak geneigd psychisch en lichamelijk leed te vermijden of ‘weg’ te willen hebben. Omdat we gewend zijn geraakt bij elk obstakel in ons leven op zoek te gaan naar een oplossing, zijn we geneigd dit ook te doen bij psychisch en lichamelijk leed. Zo ook bij tinnitus. Omdat we in het dagelijks leven tal van problemen met ons verstand en gedrag succesvol weten te overwinnen, zijn we geneigd dat probleemoplossend gedrag ook toe te passen op onze innerlijke ervaringen. Door bijvoorbeeld extra hard te gaan werken, permanent bezig te blijven, afleiding te zoeken of alcohol te drinken, kunnen we de vervelende innerlijke ervaringen (tijdelijk) wegkrijgen. Tegelijkertijd helpen dit soort strategieën ons niet uit het drijfzand te komen.
Tinnitus en zeker ook de reacties erop (zoals angst, somberheid, gevoelens van machteloosheid) zijn te zien als innerlijke ervaringen. Vanuit de Acceptance en Commitment Therapy (ACT) gezien zorgen alle pogingen die worden ondernomen om van leed zoals zorgen, angst, verdriet, machteloosheid, pijn en tinnitus af te komen, er alleen maar voor dat het groter en ook traumatischer wordt. Door onze verwoede pogingen om eraf te komen komen we juist dieper terecht in het drijfzand en komen we verder vast te zitten.
In de praktijk is te zien dat een flink aantal mensen met tinnitus naast de eerder genoemde bewezen effectieve methoden om meer controle te krijgen over hun tinnitus, van alles blijven proberen om de tinnitus (helemaal) weg te krijgen. Daarvoor wordt dan hulp gezocht in het alternatieve circuit, er worden tal van middeltjes aangeschaft of bijzondere niet bewezen effectieve geluidstherapieën gevolgd die beloven de tinnitus te doen verminderen. Soms doet daarbij het placebo-effect zijn werk en veelal helpen de geboden oplossingen daarmee maar tijdelijk of is het de tijd die voor gewenning zorgt. Het zoeken naar een oplossing om de tinnitus ‘weg’ te krijgen en die vervolgens niet wordt gevonden, maakt de angst en machteloosheid over de tinnitus alleen maar groter.

behandeling tinnitus

Gedachten over tinnitus worden uiteindelijk gezien als realiteit en waarheid

Door bewust en onbewust te denken over de tinnitus die we ervaren, raken we makkelijk geïdentificeerd met deze gedachten: we worden één met deze gedachten. De gedachten worden uiteindelijk gezien als realiteit en als  waarheid. Zo kan het zijn dat iemand met tinnitus bijvoorbeeld denkt: “Mijn tinnitus is vanochtend wel een 8,5, dit wordt vast een hele erge dag”; “Mijn leven is op deze manier nog maar weinig waard en het zorgt ervoor dat ik nooit en te nimmer meer gelukkig kan zijn”; “Door mijn tinnitus ben ik geen leuke vader (of moeder) meer”; “Straks kan ik ook niet meer werken door mijn tinnitus”.

banner insentis tinnitus

Behandeling tinnitus door juist afstand te nemen van gedachten

Door juist afstand te nemen van de gedachten en de gedachten te zien als slechts gedachten en daarmee niet als de realiteit, is ook winst te boeken ten aanzien van de acceptatie van tinnitus. Deze techniek wordt ook wel ‘cognitieve defusie’ genoemd. Daarvoor is het belangrijk om ons wél bewust te worden van al dit soort gedachten. De inzet van zogeheten defusie technieken bij behandeling  tinnitus kan dan ook zinvol zijn.

Inzet ACT bij behandeling tinnitus

ACT kan gezien worden als de derde generatie cognitieve gedragstherapie. ACT kan bij behandeling tinnitus als aanvulling behulpzaam zijn bij het omgaan met en meer controle krijgen over tinnitus.

Tinnitus-slecht-nieuws-radio bij behandeling tinnitus

Als onderdeel van ACT kunnen verschillende zogeheten defusie technieken worden ingezet. Zo kan om de bewustwording van onze gedachten te vergroten en afstand tussen onze gedachten en gevoelens die er mee samengaan te vergroten, de ‘tinnitus-slecht-nieuws radio’ in het leven worden roepen. Door met een andere stemmetje en klinkend vanuit een luidspreker te horen wat je tegen jezelf zegt is het mogelijk je ‘los’ te maken van de gedachten.
Beeld je hierbij in dat je verstand de slecht-nieuws-radio is. Zeg vervolgens met een stem van bijvoorbeeld een hogere, lagere of met een raar stemmetje: “Het is vandaag [dag en datum] en u luistert naar de Tinnitus Slecht Nieuws Radio!” Nu eerst even het slechte tinnitus nieuws van [zeg nu je eigen naam]. Zeg vervolgens met hetzelfde stemmetje welke negatieve gedachten over de tinnitus spelen. Door dit op deze manier te doen kunnen we onze gedachten-machine op heterdaad betrappen.
Het mag duidelijk zijn dat het niet de bedoeling is om hiermee de problemen die samengaan met tinnitus belachelijk te maken of het probleem cynisch te benaderen, maar ons bewust te worden van de gedachten en de gekoppelde gevoelens te ontkoppelen. Binnen ACT bestaan meerdere van dit soorten methodes.

Meer lezen over ACT en wat het kan betekenen voor u?

De auteur van het artikel René van der Wilk is psycholoog en begeleidt in Den Haag mensen met tinnitus. Kijk voor meer informatie op oorsuizen.nl
Er zijn in Nederland meerdere aanbieders en locaties voor behandeling van tinnitus

Lees ook:

Behandeling van oorsuizen / tinnitus