Tinnitus / oorsuizen

Wat is tinnitus (oorsuizen) nu precies? Waardoor wordt tinnitus veroorzaakt? Zijn er medische oorzaken voor tinnitus? Welke vormen van tinnitus zijn er en wat zijn de effecten van tinnitus? Hoe is tinnitus te herkennen? Welke behandelingen bestaan er voor tinnitus? Waar kan ik daar voor terecht? Hoe is het verloop van tinnitus? Bij hoeveel procent van de mensen komt tinnitus voor? Wat moet ik weten over slaapproblemen door tinnitus? Op deze en andere pagina’s kunt u hier meer over lezen.

Wat is tinnitus?

Alle klachten waarbij patiënten aangeven dat zij fluiten, zoemen, gesis, brommen of een ander geluid ‘horen’, zonder dat dit daadwerkelijk buiten het hoofd aanwezig is, wordt tinnitus genoemd. Een andere benaming van tinnitus is oorsuizen. Tinnitus komt van het Latijnse ‘tinnire’ dat rinkelen betekent.

Verschillende geluiden, constant of met tussenpozen

De tinnitus geluiden (het oorsuizen) kunnen constant of met tussenpozen waargenomen worden en een wisselende sterkte hebben. Ook zijn tinnitusgeluiden soms synchroon met de hartslag waar te nemen. Wanneer patiënten gevraagd wordt wat ze horen bij oorsuizen wordt dit meestal aan de hand van geluiden uit de omgeving beschreven: het zoemen van elektriciteitsdraden, het ruisen van een beekje of het geluid van de wind door de bomen, lage of hoge pieptonen of zelfs allerlei geluiden door elkaar. Wanneer mensen eenmaal tinnitus hebben, dan kan het soort geluid hetzelfde blijven, maar net zo goed kan er (tijdelijk) een geluid bij komen of een geluid verdwijnen.

Gevolgen van tinnitus

De een zal het oorsuizen alleen maar irritant vinden, de ander krijgt er slaapproblemen door. Weer een ander zal zich er angstig of gedeprimeerd door gaan voelen. Sommigen voelen zich er flink beperkt door in de dagelijkse bezigheden. De invloed van oorsuizen (tinnitus) op het leven van patiënten varieert van lichte irritatie tot volledige belemmering van het leiden van een normaal leven. Ongeveer 25% van de personen die chronische last heeft van oorsuizen, lijdt er onder terwijl het door de resterende 75% niet echt als een probleem ervaren wordt.
Het goede nieuws is dat de meeste mensen met tinnitus er uiteindelijk controle over krijgen. Vaak is daar wel hulp bij nodig.

Zenuwslopend en ondraaglijk

Veel patiënten die wel onder de tinnitus lijden, geven aan dat het zenuwslopend en ondraaglijk is. Sommigen denken dat zij er niet langer mee kunnen leven en zijn zelfs bereid een ooroperatie te ondergaan die ten koste gaat van hun gehoor (wat overigens niet helpt). Deze patiënten beleven hun leven met tinnitus als een enorme verslechtering van hun levenskwaliteit en velen zijn constant op zoek naar een wondermiddel dat hen van het irritante oorsuizen afhelpt.
Door de permanente belasting van het waarnemen van ongewenst geluid, krijgen de tinnituspatiënten vaak last van concentratiestoornissen en slaapproblemen. Ook doen zich vaak psychosomatische klachten voor zoals die ook bij slechthorendheid voorkomen. Omdat tinnitus ook afleidt, kost horen en verstaan en functioneren meer inspanning. Hierdoor kan tinnitus ook tot extra vermoeidheid leiden.
Het is van belang bij aanhoudende klachten en bij angst en wanhoop voor de tinnitus zo snel mogelijk met de behandeling ervoor te beginnen.

Effecten van tinnitus in cijfers

Met tinnitus gaan vaak slaapproblemen samen (25%). Ook duizeligheid (25%), concentratieproblemen (22%), angst of wanhoop (15%), hoofdpijn (15%) en depressie (12%) doen zich voor. Het nooit meer ervaren van stilte wordt door 12% als probleem aangemerkt.
Ook gaat tinnitus vaak samen met hyperacusis (63%) zo blijkt uit onderzoek. Bij hyperacusis zijn patienten overgevoelig voor normale alledaagse geluiden
Al met al kan tinnitus een flink negatief effect hebben op zowel het lichamelijk als het psychologisch welzijn.

Angst, boosheid en wanhoop staan acceptatie tinnitus in de weg

De angst, boosheid en wanhoop staan vaak de acceptatie van het oorsuizen in de weg. Door de fixatie op het oorsuizen kan het een steeds dominantere plek in het leven van de patiënt innemen. Tinnitus kan ertoe leiden dat de patiënt minder (sociale) activiteiten gaat ondernemen en vaker thuis gaat zitten. Hierdoor is de kans groot dat het oorsuizen nog meer (negatieve) aandacht krijgt en de klachten daardoor verergeren.

banner insentis tinnitus

(advertentie)

Hoe vaak komt tinnitus voor (prevalentie)?

Zo’n 30% van alle mensen heeft tinnitus. Dit kan heel even of juist permanent zijn. Niet alle mensen die een piep of een ander geluid horen dat niet in de buitenwereld aanwezig is, ondervinden daar hinder van. Vijf procent van de mensen die oorsuizen ervaart heeft er in enige mate last van. Dit komt in Nederland neer op zo’n 835.000 mensen.  Zo’n 300.000 mensen wordt ziek van tinnitus en bij 25.000 Nederlanders leidt het tot psychosociale problemen. Vooral mensen met slechthorendheid hebben last van tinnitus (70%), maar ook zonder gehoorverlies kan tinnitus zich voordoen.

Oorzaken van tinnitus

Tinnitus kan ontstaan bij allerlei ooraandoeningen: onder andere bij oorinfecties, bij acute en chronische middenoorontstekeningen bij de ziekte van Ménière, gehoorschade of plotselinge doofheid. Ook kan tinnitus een symptoom zijn van andere ziekten, zoals hart- en vaatziekten of bloedarmoede. Er zijn in totaal zo rond de 400 verschillende mogelijke oorzaken van tinnitus bekend. Soms zijn medicijnen de boosdoener voor het ontstaan van tinnitus. Andere medische oorzaken van tinnitus kunnen zijn: afwijkingen aan zenuwbanen, een klap tegen het hoofd, een hersenschudding en hersenletsel. Afwijkingen aan gebit en kaak, halswervels, bloedvaten in het hoofd en hoge bloeddruk kunnen ook de oorzaak zijn, net als erfelijke factoren en ziekten.
Ook lichamelijk conditieverlies, stress en emotionele problematiek kunnen tinnitus veroorzaken of verergeren.
In de meeste gevallen is lawaai de boosdoener. Lawaai dat zich voordoet op de werkplek, bij festivals of bij het dragen van een MP3 speler. Steeds meer jongeren onder de 30 hebben last van tinnitus. Waarschijnlijk heeft dit te maken met het steeds toenemende geluidsniveau in onze maatschappij en de belasting door muziek. Veel jongeren klagen ook over tinnitus na een bezoek van een concert of festival. Ondanks dat dit vaak stellig wordt verkondigd hoeft het horen van een ruis op piep na een blootstelling aan harde muziek of concert niet op (blijvende) gehoorschade te duiden (lees meer).
Globaal genomen zijn er drie hoofdoorzaken van tinnitus en kan het gezien worden als een symptoom van mentale overbelasting.

Bezoek aan huisarts of KNO-arts eerste stap

Een bezoek aan de huisarts en of KNO-arts is altijd de eerst aangewezen stap. Een KNO-arts zal nagaan hoe u de tinnitus waarneemt (één oor of beide oren; continu of met hartslag of ademhaling samen; constant of klikkend), hoe het is ontstaan (plots of geleidelijk) en zal nagaan of er andere oorklachten, neurologische klachten of klachten aan nek of kaak zijn. Ook zal uw KNO-arts vragen naar uw medische voorgeschiedenis en medicijngebruik en hoe het met uw algehele lichamelijke conditie gaat. Wanneer de klachten ernstig zijn of de patient angstig of wanhopig wordt door de tinnitus is behandeling nodig. Kijk voor de behandelmogelijkheden bij tinnitus hier.

Tinnitus: een symptoom van mentale overbelasting

Tinnitus kan gezien worden als een symptoom van mentale overbelasting,  Volgens neuropsycholoog Olav Wagenaar komt het voort uit een alsmaar aanhoudende overactiviteit van de hersenen. De oorzaak van de overbelasting kan volgens Wagenaar op meerdere gebieden liggen. Dat is te lezen in zijn artikel in The International Tinnitus Journal. Het model vormt ook de basis van Wagenaars boek ‘Eerste Hulp bij Oorsuizen‘. Er zijn volgens hem drie hoofdoorzaken voor tinnitus aan te wijzen.

1. Overbelasting door gehoorverlies

De overbelasting kan allereerst komen door gehoorverlies. Gehoorverlies kan plots of geleidelijk ontstaan. Het kan plots ontstaan door bijvoorbeeld een hard geluid zoals een knal van bijvoorbeeld een rotje, alarmpistool of vuurwapen, een harde klap tegen het hoofd of een klap tegen het oor. Slechthorendheid kan ook geleidelijk ontstaan zoals bij het toenemen van de leeftijd, door erfelijke factoren of door langdurige blootstelling aan muziek of lawaai zoals dat veelal het geval is bij werknemers in de bouw of beroepsmusici. Zoals eerder aangegeven kunnen er ook andere oorzaken aan een gehoorverlies ten grondslag liggen, zoals bijvoorbeeld een middenoorontsteking, oorprop of de ziekte van Ménière.

2. Overbelasting door geringe lichamelijke belastbaarheid

Een andere oorzaak van tinnitus kan voortkomen uit een geringe lichamelijke belastbaarheid. Dit kan komen door een slechte conditie bijvoorbeeld door ziekte, uitputting, slaapgebrek, het gebruik van medicijnen, narcose maar ook door veelvuldig en langdurig alcohol- of drugsgebruik.

3. Mentale overbelasting door psychische problematiek

Mentale overbelasting kan ook ontstaan door psychische problematiek. Deze problematiek kan ontstaan door bijvoorbeeld een psychisch trauma (bijvoorbeeld een ongeluk, bedreiging of door trauma’s in de jeugd), relationele spanningen, stress op het werk, een burn-out, slaapgebrek, langdurige zorgen over iets of iemand), of langdurig zorgen voor iemand. Ook kan overbelasting ontstaan wanneer iemand jaren achtereen zich inzet voor anderen of zijn best doet om bijvoorbeeld de ideale werknemer, echtgenoot, vader, moeder, vriend of vriendin te zijn, zonder daarbij te luisteren naar eigen behoeftes.

Tinnitus kan dus als symptoom ontstaan door een of meerdere van de genoemde vormen van mentale overbelasting. In onderstaande figuur is het model samengevat. De overlap van de cirkels geeft aan op welke manier de verschillende oorzaken van overbelasting tot tinnitus leidt.

tinnitus model

Samengevat

Tinnitus kan ontstaan door overbelasting door één van de volgende hoofdoorzaken óf door een combinatie daarvan (overlap cirkels):

  • Gehoorverlies
  • Geringe lichamelijke belastbaarheid
  • Psychische overbelasting

Iemand kan dus tinnitus krijgen door psychische overbelasting of een slechte lichamelijke conditie zonder dat er sprake is van gehoorverlies.

Combinatie

Wanneer iemand slechthorend is, zal hij of zij zich in moeilijke situaties extra moeten inspannen om nog goed te kunnen horen en verstaan. Immers de hersenen moeten de onvolledige informatie die via het gehoor binnenkomt, aanvullen met informatie uit de hersenen om er zo een samenhangend geheel van te maken. Als de hersenen dat kunnen zonder dat er al te veel inspanning voor nodig is en dit ook geen spanning te weeg brengt, zal dat niet direct als tinnitus hoorbaar zijn. Wanneer de compensatie door de hersenen op een intensieve manier gebeurt, bijvoorbeeld door bijkomende onzekerheid of angst, kan dit hoorbaar worden als tinnitus. Dit verklaart tegelijkertijd waarom er mensen zijn die wél slechthorend zijn en geen tinnitus ervaren. Ook kan het zijn dat bij een gelijkblijvend gehoorverlies, wel tinnitus ontstaat wanneer de lichamelijke belastbaarheid afneemt (combinatie factor 1 en 2) of wanneer er psychische overbelasting ontstaat of juist toeneemt (combinatie 1 en 3). Ook kunnen alle drie de factoren tegelijkertijd een rol spelen.
Wanneer psychische overbelasting ervoor zorgt dat tinnitus ontstaat, al dan niet naast het gehoorverlies, dan is het zaak dat de behandeling zich ook daarop richt.

banner insentis tinnitus

(advertentie)

Stress en emotionele problemen als reactie op tinnitus

Ook de emotionele reactie op de tinnitus zelf kan het doen verergeren. Wanneer iemand reeds tinnitus heeft en dit niet als problematisch en belangrijk ziet om aandacht aan te besteden zal hij er makkelijker aan wennen. Wanneer hij zich er juist druk over maakt of zich zorgen over de toekomst mét tinnitus maakt, zullen de tinnitusklachten daardoor toenemen.  Over deze verergerde tinnitusklachten kan hij zich weer extra druk maken en zo in een vicieuze cirkel terecht komen. Deze vicieuze cirkel is te zien in het bovenstaande model aan de rechter kant.
Voor mensen met tinnitus is het veelal bijzonder om te horen dat er geen relatie is tussen de ernst van de klachten enerzijds en hoe hard het geluid dat nodig is om de tinnitus te maskeren anderzijds.

tinnitus

Emotionele problemen kunnen zich uiten als tinnitus

Iedereen is wel eens somber, angstig of boos. Dat zijn dan ook normale en gezonde emoties. Wanneer gevoelens van boosheid, irritaties of angst te vaak voorkomen, te lang duren of te sterk of te heftig zijn gezien de omstandigheden of juist ingehouden of weggeduwd worden, kan dit leiden tot emotionele problemen. Dergelijke emotionele problemen kunnen zich ook uiten in lichamelijke klachten, waaronder tinnitus.
Soms zijn emotionele problemen vrij eenvoudig op te lossen, door bijvoorbeeld het erover te hebben met vrienden, kennissen of familie of door zaken anders aan te pakken of te veranderen. Soms is professionele hulp geboden.
Wanneer mensen jarenlang in oude patronen vastzitten, te veel ‘moetens’ kennen, te weinig vanuit hun eigen behoeften leven, te veel (en soms tegen hun gevoel) in voor andere klaar staan of helpen, of jarenlang ‘oud zeer’ hebben verdrongen, kan dit zich dus uiten in tinnitus of andere lichamelijke klachten.

Bron tinnitus ligt in hersenen

Jarenlang is gedacht dat het oorsuizen bij lawaaibeschadiging of bij ouderdom zijn oorzaak in het oor zelf had. Aan de hand van PET scans (positron emission tomography), waarmee de hersenactiviteit van tinnituspatiënten in kaart is gebracht, is gebleken dat de auditieve sensaties juist zijn oorsprong in de hersenen hebben en niet in het oor zelf. Doordat bij beschadiging van het slakkenhuis (of door bijvoorbeeld ouderdomsslechthorendheid) de hersenen minder signalen vanuit de zenuwcellen in het slakkenhuis krijgen, gaan ze zelf geluidsensaties produceren. In plaats dat er bij gehoorverlies door beschadigingen in het slakkenhuis of bij verstoring van doorgifte naar de hersenen er minder activiteit in hersenen ontstaat, gebeurt er dus het tegenovergestelde: er ontstaat meer activiteit in de hersenen. Omdat geluid ook voor onze veiligheid zorgt en het daarom belangrijk is te horen, draaien de hersenen zelf het volume ook nog eens bij slechthorendheid enigszins op. Dit invullen van geluiden en het opkrikken van het volume door de hersenen kan door de patiënt als rinkelen, zoemen, sissen e.d. worden waargenomen.

Toonhoogte van tinnitus geluid ook afhankelijk van waar gehoorverlies zich bevindt

Bij een hoogtonig gehoorverlies wordt meestal ook een hoogtonig tinnitus-geluid waargenomen. Dit kan mogelijk komen doordat de onderdrukkende (inhiberende) functie van het gehoorsysteem verstoord is. Geluid dat eigenlijk onderdrukt had moeten worden in het slakkenhuis, wordt dat niet meer doordat de buitenste haarcellen kapot zijn.
Daarnaast zijn onze hersenen zeer flexibel. Delen van de hersenen die niet meer hun oorspronkelijke taak uitvoeren, worden gebruikt voor andere taken. Wanneer we een gehoorverlies hebben kan dit betekenen dat de delen die bijvoorbeeld verantwoordelijk waren voor specifieke hoge tonen, zich gaan richten op de waarneming van de frequenties die nog wel worden doorgestuurd door het slakkenhuis naar de hersenen. Er vindt in de hersenen een soort herbedrading plaats, waardoor bepaalde tonen te veel worden benadrukt. Dit is ook een mogelijke verklaring voor tinnitus.

Versterking gevoelssignalen uit nek en gezicht door slechthorendheid

Uit onderzoek blijkt dat de verminderde informatie uit het slakkenhuis ook tot het aanzwengelen kan leiden van gevoelssignalen vanuit de nek en het gezicht. Overcompensatie van signalen uit andere zintuigen wordt zo waargenomen als geluid. Mogelijk verklaart dit ook waarom sommige patiënten meer last ervaren wanneer zij bijvoorbeeld ‘verkeerd’ liggen of bepaalde bewegingen maken met hun hoofd of gezichtsspieren.

Verstoorde samenwerking

Onderzoek waarbij stimulering plaatsvindt van dieper gelegen hersendelen (bijvoorbeeld om de effecten van stimulering op een bepaalde hersenziekte te onderzoeken) geeft aanwijzingen dat tinnitus zijn oorzaak kan hebben in factoren die niets te maken hebben met het horen zelf. Het heeft ook dan eerder te maken met de integratie van prikkels uit meerdere zintuiggebieden.

Slapeloosheid en tinnitus

Tinnitus kan tot slapeloosheid leiden en voor in – en door-slaapproblemen zorgen. Slapeloosheid op zijn beurt kan weer tot tinnitus leiden doordat de draagkracht afneemt, er concentratieproblemen ontstaan en emotionele problematiek kan ontstaan. Factoren die tot tinnitus kunnen leiden of tinnitus kunnen verergeren. Lees meer over: Tinnitus en slapeloosheid  en wat er aan te doen is.

Bekijk video met uitleg over tinnitus

 

banner insentis tinnitus

(advertentie)

Aandacht voor tinnitus op televisie

Het programma ‘Altijd Wat’ van de NCRV heeft meerdere keren aandacht besteed aan het onderwerp tinnitus. Allereerst met een vrij schokkende en weinig hoopvolle uitzending over een tinnituspatiente die een verzoek tot euthanasie doet. Daarna zijn er twee uitzendingen gemaakt waarin de behandelmogelijkheden van tinnitus zijn belicht. Klik hier voor meer informatie over en links naar deze uitzendingen.

Informatie op internet en Facebook groepen

Op Facebook zijn diverse groepen te vinden waar mensen met tinnitus hun ervaringen delen en aangeven wat voor hen helpt en wat niet. Het is goed te realiseren dat bij het surfen op internet en het bezoeken van fora het risico bestaat daar vooral verhalen tegen te komen van mensen die het nog niet gelukt is controle over hun tinnitus te krijgen. De groep waarbij het wel gelukt is controle over tinnitus te krijgen, is daar veelal niet (meer) te vinden. Er kan zo het idee ontstaan dat het beloop van tinnitus alleen maar van kwaad naar erger kan gaan, of dat controle over de eigen tinnitus niet haalbaar is. Dit terwijl de meeste mensen met tinnitus er (uiteindelijk) controle over krijgen. Ook zijn daar vaak adviezen en behandelingen te vinden die bij sommige mensen lijken te werken, maar die niet bewezen effectief zijn (zogenaamd niet ‘evidence based’).
Neuropsycholoog Olav Wagenaar raadt in zijn boek “Eerste Hulp bij Oorsuizen” dan ook af op internet te blijven zoeken naar informatie en te luisteren naar problematische verhalen van anderen. Dit kan immers de angst voor de eigen tinnitus vergroten, stress verhogend zijn en de tinnitus doen toenemen.

Lotgenoten contact steun in de rug

Voor sommige mensen met tinnitus blijkt het contact met lotgenoten op internet een steun in de rug te zijn en kan het het gevoel geven er niet alleen voor te staan. Wanneer u zich juist meer zorgen gaat maken over uw tinnitus, angstiger wordt of de verhalen van anderen belastend vindt, verlaat dan dergelijke groepen of pagina’s. Zoek in ieder geval professionele hulp voor uw problemen.
Vanuit HOorzaken is er op Facebook de groep “Eerste Hulp bij Oorsuizen / Tinnitus”  in het leven geroepen. U kunt hier vragen stellen en informatie delen. In deze groep zitten een aantal ervaren tinnitus behandelaars die u vragen kunnen beantwoorden en op de hoogte zijn wat wel en niet werkt bij tinnitus. Klik hier om u aan te melden voor de Facebook groep “Eerste Hulp bij Oorsuizen”.

 


Hieronder staat een lijst met een aantal mogelijke oorzaken van het ontstaan van tinnitus:

  • Gehoorbeschadiging (door bijvoorbeeld lawaai)
  • Binnenoor slechthorendheid
  • Otosclerose
  • Een prop oorsmeer
  • Ouderdomsslechthorendheid
  • Goedaardig tumor van de gehoorzenuw
  • Narcose (vooral bij ruggenprik)
  • Hartziekten of hartritmestoornissen
  • Stofwisselingsziekten (suikerziekte, hoog cholesterol gehalte)
  • Ziekte van Ménière
  • Storing in de doorbloeding
  • Verstoringen in de hormoonhuishouding
  • Bij een aantal functionele stoornissen
  • Chronische middenoorontsteking
  • Hersenletsel
  • Vergiftiging door medicijnen
  • Nierziekten
  • Hormoon therapie
  • Langdurige stress

Vormen van tinnitus

Er zijn twee vormen van tinnitus te onderscheiden:

  • objectieve tinnitus
  • subjectieve tinntius

Bij objectieve tinnitus is het geluid (nadat het versterkt is) door een buitenstaander (bijvoorbeeld een arts) daadwerkelijk te horen. In vijf procent van de gevallen zijn geluiden afkomstig van het eigen lichaam de oorzaak.

Mogelijke oorzaken hiervoor zijn:

  • een vernauwing van een bloedvat dat zich dicht bij het oor bevindt, waardoor de patiënt zijn eigen bloed hoort stromen
  • spastische trillingen van spiertjes in het middenoor of keel. De patiënt hoort in die gevallen dan een onregelmatig trillend/tikkend geluid
  • luchtwervelingen die zich voordoen tussen het middenoor en keelholte. De patiënt hoort in dit geval een suizend of borrelend geluid dat samenhangt met de ademhaling. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen als de buis van Eustachius onvoldoende functioneert of sluit
  • afwijkingen aan het kaakgewricht. Meestal is het vervelende geluid alleen te horen bij het kauwen

Bij subjectieve tinnitus neemt alleen de patiënt zelf het geluid waar. De oorzaken hiervoor zijn legio, en vaak moeilijk te achterhalen.

Disclaimer