Gehoorschade: muziek, lawaai en andere oorzaken

Gehoorschade door lawaai en muziek

We kunnen op verschillende manier gehoorschade oplopen. De meest bekende vorm van gehoorschade is de schade die ons oor oploopt door hard lawaai. Werknemers die dag in dag uit in lawaai werken lopen zo lawaaislechthorendheid op. Ook kan het oor gehoorschade oplopen door zeer plotselinge harde geluiden zoals een schot, een explosie of een andere harde knal. Deze vorm van gehoorschade valt ook onder lawaaislechthorendheid. Ook kan ons gehoor beschadigen door muziek. Of en de mate waarin lawaai of muziek gehoorschade veroorzaakt is afhankelijk van hoe lang en hoe frequent we erin bivakkeren en natuurlijk hoe hard het lawaai of de muziek is. Ook de aard van het geluid (hoog of laag, plotse pieken) heeft invloed op de schadelijkheid ervan.
Hoe hard het lawaai of de muziek is wordt gemeten met een decibelmeter en uitgedrukt in decibel, afgekort db.

gehoorschade slakkenhuis

Wanneer er sprake is van gehoorschade door lawaai of muziek zijn hele fijne haarcellen die in het slakkenhuis zitten ten dele kapot. Deze haarcellen geven geluid door aan de gehoorzenuw die dat op zijn beurt weer doorgeeft aan de hersenen. Iedere haarcel geeft zo zijn eigen unieke toonhoogte door naar de hersenen. Hoe groter de gehoorschade, hoe meer haarcellen er kapot zijn en hoe minder goed we horen.
Het oor wordt niet alleen ongevoeliger, maar het is ook minder goed in staat om geluiden van elkaar te onderscheiden. Dat laatste is nu juist heel erg belangrijk om goed te verstaan in geroezemoes, zoals op een verjaardag, in de kroeg, in een vergadering of in een drukke kantoortuin.
Helaas zijn de haarcellen bij de mens niet in staat te herstellen. Hierbij geldt dus: kapot is kapot.

gehoorschade slakkenhuis

Dagelijks en 40 uur per week het hele jaar door in lawaai werken van 80 dB levert reeds gehoorschade op. Heel dichtbij een straaljager staan kan al binnen een minuut gehoorschade opleveren. Over de gehoorschade die muziek veroorzaakt is nog veel onduidelijk. Een werknemer of muzikant die dagelijks vele uren met luide muziek (>80 dBA)  bezig is zonder gehoorbeschermers, zal zeker gehoorschade oplopen. Echter één avondje naar een dancing, een evenement bezoeken of in een lawaaiige kroeg staan hoeft niet direct gehoorschade op te leveren. Toch zijn er gevallen bekend van mensen die na slechts één concert of een avondje uitgaan, gehoorschade hebben opgelopen en er een permanente piep in hun oor aan overhouden.
Een piep in het oor wordt ook wel tinnitus of oorsuizen genoemd. Veel mensen ervaren zo’n piep of ruis na het uitgaan of bezoeken van een concert. Ook kan het zijn dat je dan minder goed hoort. Dat wil niet direct zeggen dat het oor reeds permanente gehoorschade heeft opgelopen (die is vaak tijdelijk), maar wel dat het geluidsniveau zodanig hard was dat het oor een flinke hersteltijd nodig heeft. Verondersteld wordt dat wanneer dit zeer regelmatig gebeurd het oor dan wel permanente gehoorschade oploopt.
De afgelopen jaren (vanaf 2014) verschijnt de term ‘hidden hearing’ of wel ‘verborgen gehoorverlies‘ in verschillende wetenschappelijke artikelen. Nieuw inzicht in gehoorschade veronderstelt dat gehoorschade niet als eerste optreedt in de haarcellen in het slakkenhuis, maar in de synapsen die de verbinding tussen deze haarcellen en de gehoorzenuw vormen. Na een avondje naar muziek luisteren lijkt het gehoor weliswaar te herstellen en is aan de haarcellen nog geen schade, maar aan de synapsen die het geluid naar de gehoorzenuw moeten doorgeven reeds wél. De meting met een toonaudiogram (piepjestest) lijkt deze schade niet te kunnen meten. Het audiogram laat dus een ‘normaal’ gehoor zien, terwijl er wel reeds schade is aan het gehoor. Met een andere meting de zogeheten electro-cochleografie (ook wel ECochG onderzoek genoemd) is dit wel meetbaar te maken (lees meer). Schade in deze synapsen zorgt er nu juist voor dat we een toon nog wel kunnen horen, maar dat we geluiden minder goed van elkaar kunnen onderscheiden, dat wordt duidelijk bij het verstaan van spraak in lawaai of geroezemoes. Dit is te vergelijken met minder goed functionerende ogen: we kunnen nog wel zien dat er een iemand zich in de buurt bevindt, maar wie het is kunnen we niet meer goed onderscheiden.
Omdat er nog veel onduidelijk is en we wel weten dat lawaai en muziek schade kunnen veroorzaken aan het oor, is daarom beter om grote belasting van het oor te voorkomen. Dat kan je doen door gehoorbeschermers te dragen. Dat kunnen standaard oordopjes zijn, maar als je regelmatig naar concerten of evenementen gaat of wanneer je zelf muziek maakt, zijn op maat gemaakte oordoppen aan te raden. Ook is het raadzaam om voldoende afstand tot de luidsprekers te houden  Kijk hier voor een test van gehoorbeschermers.

Individuele verschillen in gevoeligheid voor gehoorschade door muziek en lawaai

Genetische aanleg kan mogelijk een rol spelen bij verschillen op de kans op gehoorschade tussen mensen. Net als dat de een zwakke knieën of rug heeft, zullen de oren bij de een ook gevoeliger zijn voor gehoorschade dan bij de ander. Ook kan het zijn dat het de haarcellen in het slakkenhuis of de synapsen die de verbinding vormen met de gehoorzenuw al eerder zijn beschadigd door andere oorzaken (zie onder).
Omdat er mogelijk flinke verschillen zijn in de gevoeligheid van het oor voor gehoorschade tussen mensen en het moeilijk van te voren te voorspellen is, wie wel en wie niet snel gehoorschade oploopt is voorzichtigheid geboden. Eenmaal opgelopen gehoorschade door muziek of lawaai hersteld uiteindelijk niet meer en de gevolgen van gehoorschade zijn best groot. Ook een permanente piep of ruis in je oor waardoor het nooit meer stil is (tinnitus), is zeker geen pretje. Denk dus niet: “Dat zal mij wel niet niet overkomen”. Omdat je het van te voren niet kunt weten, kun je beter iets te voorzichtig zijn.

Gehoorschade door dragen van oortelefoontje van MP3 spelers en smartphones

De meeste MP3 spelers en smartphones hebben tegenwoordig een volumebegrenzer die ook standaard staat ingeschakeld. Dat is vastgelegd in een Europese norm. Om gehoorschade door muziekspelers te voorkomen is het maximale volume 100 decibel en ook komt er een waarschuwing in beeld als het geluid boven de 85 decibel uitkomt.

gehoorschade oorelefoontjes

Omdat sommige oortelefoontjes goed afsluiten (er lekt dan weinig geluid weg naar buiten) en zich dicht bij het trommelvlies bevinden is voorzichtigheid daarmee geboden. Ook bij het gebruik van muziekspelers geldt dat de kans op gehoorschade toeneemt bij regelmatig en langdurig gebruik ervan. Prima dus om lekker naar muziek te luisteren maar niet de hele dag door op een hoog volume. De kans op gehoorschade door het gebruik van oortelefoontjes wordt door wetenschappers geschat op 0,05%. Dat lijkt natuurlijk een kleine kans, maar op elke miljoen gebruikers zijn dat toch 500 mensen en de consequenties van gehoorschade zijn groot. Hoortoestellen zijn weliswaar tegenwoordig zeer vernuftige apparaatjes, maar ze kunnen de blijvende schade in het oor niet herstellen. Verstaan in geroezemoes blijft ook met hoortoestellen een grote uitdaging voor slechthorenden. Wees dus zuinig op je oren.

Gehoorschade door beschadiging van het trommelvlies en gehoorbeentjes

Er kan zich ook gehoorschade voordoen wanneer ons trommelvlies beschadigd raakt. Dat kan zijn doordat het trommelvlies scheurt door een explosie dichtbij, maar er kan ook kleine gehoorschade ontstaan door littekenweefsel dat ontstaat door het plaatsen van trommelvliesbuisjes in het trommelvlies (geschat verlies van 6 dB).
Door een grote klap tegen het hoofd, door een explosie of door het binnendringen van een voorwerp in het oor kan niet alleen het trommelvlies kapot gaan, maar ook de gehoorbeentjes (hamer, aambeeld en stijgbeugel) die daar achter liggen. Dit levert een flinke gehoorschade op.
Een kleine perforatie in het trommelvlies hersteld over het algemeen spontaan. Bij grotere gehoorschade zal de KNO-arts eraan te pas komen om dit, zover mogelijk, te herstellen.

gehoorschade roken drinken medicijnen

Gehoorschade door medcijnen, roken en drinken

Wat veel mensen niet weten is dat er flink wat medicijnen zijn die tot gehoorschade kunnen leiden. Zelfs veel gebruikte en vrij verkrijgbare medicijnen zoals paracetamol en ibuprofen zijn schadelijk voor het gehoor. Ook roken en drinken kunnen leiden tot gehoorschade.

Gehoorschade door zuurstof te kort

Door zuurstoftekort kan er ook gehoorschade optreden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens de geboorte of er vlak na. Omdat ons oor zeer gevoelig is voor te korten aan zuurstof, kan gehoorschade dan optreden.

Andere oorzaken van gehoorschade

Slechthorendheid kan aangeboren of verworven zijn en bij aangeboren slechthorendheid kan ook erfelijkheid een rol spelen. Een kind kan slechthorend worden geboren, doordat er tijdens de ontwikkeling van de vrucht iets niet goed is gegaan. Naar schatting is ongeveer 1 op de 1000 baby’s slechthorend of doof. Het kan zijn dat er gehoorschade is ontstaan door het gebruik van medicijnen of door een ziekte die de moeder heeft doorgemaakt. Een bewijs daarvoor is echter moeilijk te leveren.

Gehoorschade door stapeleffect

Er wordt vanuit gegaan dat de verschillende gehoorschades die we oplopen tijdens ons leven opstapelen. Dus schade door luisteren naar luide muziek, sommeert met schade door roken, drinken, medicijngebruik en schade door de dagelijkse geluidsbelasting. Mogelijk slijt het gehoor ook vanzelf. De verwachting is dat jongeren die hun gehoor op jonge leeftijd overbelasten straks ook op jongere leeftijd met negatieve consequenties te maken krijgen. Goed eten (vette vis is ook gezond voor het gehoor) en een gezonde levensstijl hebben dus ook een positieve invloed op ons gehoor.

Lees ook:

Kans op gehoorschade door bezoek aan concerten en dragen hoofdtelefoons klein

Voorlichting Nationale Hoorstichting over gehoorschade suggestief
Gehoorschade door muziek. Een interview met HBO-audioloog en geluidstechnicus Robert Kettenis
Gehoorschade door muziek: kul of kennis?
Gehoorschade muziek: Hoe schadelijk is het luisteren naar muziek nu eigenlijk voor het gehoor?
Jongeren mogelijk helemaal niet zo vaak slechthorend
Verborgen gehoorverlies als eerste vastgesteld bij studenten muziek
Een tijdelijk gehoorverlies na concert kan juist duiden op bescherming in plaats van beschadiging
WHO waarschuwt: 1,1 miljard jongeren riskeren gehoorschade

2 thoughts on “Gehoorschade: muziek, lawaai en andere oorzaken

Comments are closed.