Tinnitus / oorsuizen

Wat is tinnitus (oorsuizen) nu precies? Waardoor wordt tinnitus veroorzaakt? Zijn er medische oorzaken voor tinnitus? Welke vormen van tinnitus zijn er en wat zijn de effecten van tinnitus? Hoe is tinnitus te herkennen? Welke behandelingen bestaan er voor tinnitus? Waar kan ik daar voor terecht? Bij hoeveel procent van de mensen komt tinnitus voor? Op deze en andere pagina’s kunt u hier meer over lezen.

Wat is tinnitus?

Alle klachten waarbij patiënten aangeven dat zij fluiten, zoemen, gesis, brommen of een ander geluid ‘horen’, zonder dat dit daadwerkelijk buiten het hoofd aanwezig is, wordt tinnitus genoemd. Een andere benaming van tinnitus is oorsuizen. Tinnitus komt van het Latijnse ‘tinnire’ dat rinkelen betekent.
De tinnitus geluiden (het oorsuizen) kunnen constant of met tussenpozen waargenomen worden en een wisselende sterkte hebben. Ook kunnen de tinnitus geluiden synchroon met de hartslag waargenomen worden. Wanneer patiënten gevraagd wordt wat ze horen bij oorsuizen wordt dit meestal aan de hand van geluiden uit de omgeving beschreven: het zoemen van elektriciteitsdraden, het ruisen van een beekje of van de wind door de bomen, lage of hoge pieptonen of zelfs allerlei geluiden door elkaar. Tinnitus kan soms zo sterk zijn dat de tinnituspatiënt hierdoor niet kan slapen. Tinnitus kan concentratieproblemen tot gevolg hebben en leiden tot angst en prikkelbaarheid. Vaak gaat tinnitus ook gepaard met gevoelens van machteloosheid en neerslachtigheid . Al kan tinnitus zeer irritant zijn, op zich zelf is het geen bedreiging van de gezondheid. De angst, boosheid en wanhoop staan vaak de acceptatie van het oorsuizen in de weg. Door de fixatie op het oorsuizen kan het een steeds dominantere plek in het leven van de patiënt innemen. Tinnitus kan ertoe leiden dat de patiënt minder (sociale) activiteiten gaat ondernemen en vaker thuis gaat zitten. Hierdoor is de kans groot dat het oorsuizen nog meer (negatieve) aandacht krijgt en de klacht daardoor wordt versterkt. Voor de tinntiuspatiënt is het van belang om goed om te leren gaan met  dagelijkse stressoren. Door na te gaan welke factoren de tinnitus beïnvloeden, krijgt de patiënt meer inzicht in de problematiek. Zo kan de patiënt op den duur ook controle krijgen over het oorsuizen. Van groot belang is dat de tinnituspatiënt leert leven met zijn tinnitus. Het bijwonen van praatgroepen, het lezen van boeken over dit onderwerp of professionele hulp kunnen de acceptatie helpen vergemakkelijken. Klik hier voor behandelingen van oorsuizen. Voor locaties voor behandeling van tinnitus in Nederland klik hier.

Hoe vaak komt tinnitus voor (prevalentie)?

Zo’n 30%. van alle mensen heeft tinnitus. Dit kan heel even of juist permanent zijn. Niet alle mensen die een piep of een ander geluid horen dat niet in de buitenwereld aanwezig is, ondervinden daar hinder van.
Vijf procent van de mensen die oorsuizen ervaart heeft er in enige mate last van. Dit komt in Nederland neer op zo’n 835.000 mensen. De een zal het oorsuizen irritant vinden, de ander krijgt er slaapproblemen door, weer een ander zal zich gedeprimeerd er door gaan voelen of echt depressief ervan worden of zich flink beperkt voelen in zijn dagelijkse bezigheden.
Zo’n 300.000 mensen wordt ziek van tinnitus en bij 25.000 Nederlanders leidt het tot psychosociale problemen. Vooral mensen met slechthorendheid hebben last van tinnitus (70%), maar ook zonder gehoorverlies kan tinnitus zich voordoen.
Met tinnitus gaan vaak slaapproblemen samen (25%). Ook duizeligheid (25%), concentratieproblemen (22%), angst of wanhoop (15%), hoofdpijn (15%), verlies van stilte (12%) en depressie (12%) doen zich voor.
Ook gaat tinnitus vaak samen met hyperacusis (63%) zo blijkt uit onderzoek.

Oorzaken van tinnitus

Tinnitus kan ontstaan bij allerlei ooraandoeningen: onder andere bij oorinfecties, bij acute en chronische mindenoorontstekeningen bij de ziekte van Ménière of plotselinge doofheid. Ook kan tinnitus een symptoom zijn van andere ziekten, zoals hart- en vaatziekten of bloedarmoede. Er zijn in totaal zo rond de 400 verschillende mogelijke oorzaken van tinnitus bekend. Niet altijd is het oor zelf verantwoordelijk voor het tinnitus.Ook stress kan tinnitus veroorzakenof verergeren.
In de meeste gevallen is lawaai de boosdoener. Lawaai dat zich voordoet op de werkplek, bij festivals of bij het dragen van een MP3 speler. Steeds meer jongeren onder de 30 hebben last van tinnitus. Waarschijnlijk heeft dit te maken met het steeds toenemende geluidsniveau in onze maatschappij en de belasting door muziek. Veel jongeren klagen ook over tinnitus (oorsuizen) na een bezoek van een concert of festival.

Jarenlang is gedacht dat het oorsuizen bij lawaaibeschadiging of bij ouderdom zijn oorzaak in het oor zelf had. Aan de hand van PET scans (positron emission tomography), waarmee de hersenactiviteit van tinnituspatiënten in kaart is gebracht, is gebleken dat de auditieve sensaties juist zijn oorsprong in de hersenen hebben en niet in het oor zelf. Doordat bij beschadiging van het slakkenhuis (of door bijvoorbeeld ouderdom) de hersenen minder neurale signalen van het slakkenhuis krijgen, draait de auditieve cortex zelf het volume op. Dit opkrikken van het volume van de hele zachte geluiden kan door de patiënt als rinkelen, zoemen, sissen e.d. worden waargenomen.

Er wordt vanuit gegaan dat in het merendeel van de gevallen de oorzaak ligt bij een verstoorde auditieve input. In plaats dat er bij gehoorverlies door beschadigingen in de cochlea of bij verstoring van doorgifte naar de hersenen er minder activiteit in hersenen ontstaat, gebeurt het tegenovergestelde: Er ontstaat meer activiteit in de hersenen.
Andere medische oorzaken of triggers van tinnitus kunnen zijn: Afwijkingen aan zenuwbanen, een klap tegen het hoofd, een hersenschudding en hersenletsel. Afwijkingen aan gebit en kaak, halswervels, bloedvaten in het hoofd en hoge bloeddruk kunnen ook de oorzaak zijn, net als erfelijke factoren en ziekten.

Bij een hoogtonig gehoorverlies wordt meestal ook een hoogtonig tinnitus-geluid waargenomen. Dit kan mogelijk komen doordat de onderdrukkende (inhiberende) functie van het auditieve systeem verstoord is. Geluid dat eigenlijk onderdrukt had moeten worden in het slakkenhuis wordt dat niet meer door het defect aan de buitenste haarcellen.
Daarnaast zijn onze hersenen zeer flexibel. Delen van de hersenen die niet meer hun oorspronkelijke taak uitvoeren, worden gebruikt voor andere taken. Wanneer we een gehoorverlies hebben kan dit betekenen dat de delen die bijvoorbeeld verantwoordelijk waren voor specifieke hoge tonen, zich gaan richten op de waarneming van de frequenties die nog wel worden doorgestuurd door het slakkenhuis naar de hersenen. Er vindt in de hersenen een soort van herbedrading plaats, waardoor bepaalde tonen te veel worden benadrukt. Uit weer ander onderzoek blijkt dat de verminderde informatie uit het slakkenhuis ook tot een aanzwengeling kan leiden van gevoelssignalen vanuit de nek en het gezicht. Overcompensatie van signalen uit andere zintuigmodaliteiten wordt zo waargenomen als geluid. Mogelijk verklaart dit ook waarom sommige patiënten meer last ervaren wanneer zij bijvoorbeeld ‘verkeerd’ liggen of bepaalde bewegingen maken met hun hoofd of gezichtsspieren.
Onderzoek waarbij stimulering plaatsvindt van dieper gelegen hersendelen (bijvoorbeeld om de effecten van stimulering op een bepaalde hersenziekte te onderzoeken) geeft aanwijzingen dat tinnitus ook kan worden veroorzaakt door factoren die niets te maken hebben met het horen zelf. Tinnitus heeft ook hier dan eerder te maken met de integratie van stimuli uit meerdere zintuiggebieden.

In het model van Olav Wagenaar zoals beschreven in het boek ‘Eerste hulp bij oorsuizen’ wordt er van uitgegaan dat op het moment onze hersenen minder auditieve informatie binnen krijgen bepaalde delen actiever aan het werk moeten om de ontbrekende informatie aan te vullen vanuit het geheugen. Op die manier helpen de hersengestuurde ‘top down’ processen de incomplete informatie van het perifere auditieve systeem dat naar de hersenen wordt gestuurd (‘bottom-up’ processen) te compenseren. Op grond van de context, onze kennis, verwachtingen en ervaringen wordt er bestaande informatie bij gezocht. Aannemelijk is dat deze processen een flinke extra portie inspanning kosten en ook verwerkingskracht in de hersenen met zich meenemen. Verondersteld wordt in het model van Wagenaar dat juist de extra belasting van het geheugen tot de waarneming van tinnitus leidt.

Stress en emotionele problemen als oorzaak van tinnitus

Ook stress en emotionele problemen kunnen tinnitus veroorzaken of verergeren. Wanneer iemand reeds tinnitus heeft en dit niet als problematisch en belangrijk ziet om aandacht aan te besteden zal hij er makkelijker aan wennen. Wanneer hij zich er juist druk over maakt kan dit de tinnitus verergeren.  Over deze verergerde tinnitusklachten kan hij zich weer extra druk maken en zo in een vicieuze cirkel terecht komen. Voor mensen met tinnitus is het veelal bijzonder om te horen dat er geen relatie is tussen de ernst van  de klachten enerzijds en hoe hard het geluid dat nodig is om de tinnitus te maskeren anderzijds.


Hieronder staat een lijst met mogelijke oorzaken van het ontstaan van tinnitus:

  • Gehoorbeschadiging (door bijvoorbeeld lawaai)
  • Binnenoor slechthorendheid
  • Otosclerose
  • Een prop oorsmeer
  • Ouderdomsslechthorendheid
  • Goedaardig tumor van de gehoorzenuw
  • Narcose (vooral bij ruggenprik)
  • Hartziekten of hartritmestoornissen
  • Stofwisselingsziekten (suikerziekte, hoog cholesterol gehalte)
  • Ziekte van Ménière
  • Storing in de doorbloeding
  • Verstoringen in de hormoonhuishouding
  • Bij een aantal functionele stoornissen
  • Chronische middenoorontsteking
  • Hersenletsel
  • Vergiftiging door medicijnen
  • Nierziekten
  • Langdurige stress

 Vormen van tinnitus

Er zijn twee vormen van tinnitus te onderscheiden:

  • objectieve tinnitus
  • subjectieve tinntius

Bij objectieve tinnitus is het geluid (nadat het versterkt is) door een buitenstaander (bijvoorbeeld een arts) daadwerkelijk te horen. In vijf procent van de gevallen zijn geluiden afkomstig van het eigen lichaam de oorzaak.

Mogelijke oorzaken hiervoor zijn:

  • een vernauwing van een bloedvat dat zich dicht bij het oor bevindt, waardoor de patiënt zijn eigen bloed hoort stromen
  • spastische trillingen van spiertjes in het middenoor of keel. De patiënt hoort in die gevallen dan een onregelmatig trillend/tikkend geluid
  • luchtwervelingen die zich voordoen tussen het middenoor en keelholte. De patiënt hoort in dit geval een suizend of borrelend geluid dat samenhangt met de ademhaling. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen als de buis van Eustachius onvoldoende functioneert of sluit
  • afwijkingen aan het kaakgewricht. Meestal is het vervelende geluid alleen te horen bij het kauwen

Bij subjectieve tinnitus neemt alleen de patiënt zelf het geluid waar. De oorzaken hiervoor zijn legio, en vaak moeilijk te achterhalen.

Effecten van tinnitus

De invloed van oorsuizen (tinnitus) op het leven van patiënten varieert van lichte irritatie tot volledige belemmering van het leiden van een normaal leven. Ongeveer 25% van de personen die chronische last heeft van oorsuizen, lijdt er onder terwijl het door de resterende 75% niet echt als een probleem ervaren wordt.

Veel tinnituspatiënten die wel onder het oorsuizen lijden, geven aan dat hun ziekte zenuwslopend en ondraaglijk is. Sommigen denken dat zij er niet langer mee kunnen leven en zijn zelfs bereid (als het nodig is en helpt) een ooroperatie te ondergaan die ten koste gaat van hun gehoor. De patiënten beleven het als een enorme verslechtering van hun levenskwaliteit en velen zijn constant op zoek naar een wondermiddel dat hen van het irritante oorsuizen afhelpt.
Door de permanente belasting van het waarnemen van ongewenst geluid, krijgen de tinnituspatiënten vaak last van concentratiestoornissen en slaapproblemen. Ook doen zich vaak psychosomatische klachten voor zoals die ook bij slechthorendheid voorkomen.
Het is van belang zo snel mogelijk met behandeling van de tinnitusklachten te beginnen.

Disclaimer