Gehoorproblemen

Inleiding

Ons gehoor is een ingenieus en gevoelig zintuig dat geluiden bewerkt en doorgeeft aan onze hersenen waar de binnenkomende informatie wordt vergeleken met reeds bestaande informatie uit ons geheugen. De binnenkomende geluiden worden zo gekoppeld aan deze geluidservaringen en in de hersenen worden ze ook geïnterpreteerd. In razend tempo worden de volgende vragen afgehandeld: Wat hoor ik? Riep iemand mij? Wordt er iets gezegd? Wat wordt er gezegd en door wie? Klopt wat er gezegd is met wat er eerder gezegd is? Op welke afstand bevindt zich het geluid? Kan het gevaar of niet?

Geluid heeft verschillende functies in ons dagelijks leven: door middel van geluid communiceren we met anderen waarbij we zelfs in geroezemoes in staat zijn ons te richten op één stem. Met ons gehoor staan we ook in contact met de wereld om ons heen en  geluid geeft structuur en identiteit aan deze wereld: we weten waar geluiden vandaan komen, wie of wat ons nadert en op welke afstand geluiden zich bevinden (dichtbij of veraf). Ook  waarschuwt geluid ons voor gevaar. Geluid kan ons enorm plezieren, activeren, vrolijk maken en in een staat van opwinding en extase brengen. Geluid kan ons echter ook behoorlijk irriteren en we kunnen ons er zelfs gestrest door gaan voelen. Muziek kan ons op velerlei manier raken en kan tot tal van stemmingen en emoties leiden. Van plotseling harde geluiden schrikken we en van weer andere geluiden raken we bang of angstig door de ervaring die we er mee hebben.
Met ons gehoor zijn we in staat geluiden nauwkeurig van elkaar te onderscheiden, denk daarbij aan spraakklanken, maar ook muziekklanken. Zo kan een geoefend oor ook goed bepalen van welk muziekinstrument een geluid afkomstig is, terwijl de verschillen soms maar klein zijn.

Ons gehoororgaan is een precisie-instrument

Ons gehoororgaan en de samenwerking met de hersenen maken het als een precisie-instrument. Ons gehoor zelf is te vergelijken met een hele nauwkeurige weegschaal waar we zowel een brief op kunnen wegen als een grote vrachtwagen.
Net als met zeer verfijnde apparatuur kan ook met het gehoor van alles misgaan. Er kunnen zogeheten gehoorproblemen ontstaan. De oorzaak daarvan kan op elk terrein van het gehoor liggen: in de geleiding van het geluid naar het trommelvlies, de werking van het trommelvlies zelf of de daaraan gekoppelde gehoorbeentjes, in de signaalomzetting in het slakkenhuis, in het doorsturen van de informatie richting de hersenen via de gehoorzenuw, maar ook in de signaalverwerking in de hersenen kan het misgaan.

Wanneer er sprake is een probleem in de geleiding van het geluid richting het slakkenhuis wordt er gesproken van een geleidingsverlies of conductief verlies of ook wel van geleidingsslechthorendheid. Gaat er wat mis in het slakkenhuis, bij het doorsturen van informatie richting de hersenen of bij  de verwerking in de hersenen zelf dan is er sprake van een perceptief gehoorverlies.

Onze hersenen zijn instaat incomplete informatie razendsnel aan te vullen met bestaande informatie. Ook hebben onze hersenen een groot aanpassingsvermogen, wanneer bepaalde delen niet meer gestimuleerd worden nemen ze veelal andere taken op zich en zo kan het zijn dat bepaalde informatie te veel aandacht krijgt en we daar zelfs last van ondervinden. Denk hierbij aan het waarnemen van een suis of piep.

Tinnitus en hyperacusis

Geluid kan ons niet alleen een gestrest gevoel geven, stress zelf kan ook invloed op onze zintuigen hebben. We kunnen, wanneer we langdurig gespannen zijn, lichtflitsjes in ons oog waarnemen of in ons gehoor een piep of ander geluid waarnemen. Op zo’n moment hoeft er helemaal niks mis te zijn met het zintuig zelf. Dergelijke waarnemingen kunnen door stress veroorzaakt worden,maar er kan natuurlijk ook een lichamelijke oorzaak aan ten grondslag liggen die altijd uitgesloten moet worden door een arts. In het merendeel van de gevallen gaat het horen van een piep, ruis of ander geluid zonder dat er buiten het hoofd een geluid aanwezig is, samen met gehoorverlies. Het horen van een geluid terwijl er geen geluid in de omgeving aanwezig is, wordt ook wel tinnitus of oorsuizen genoemd. Tinnitus valt ook onder de gehoorproblemen net als hyperacusis waarbij er een overgevoeligheid voor bepaalde geluiden is.

Slechthorendheid meest voorkomende gehoorprobleem

Het meest voorkomende gehoorprobleem is ‘slechthorendheid‘. Soms wordt er van iemand die niet meer goed hoort en die dus slechthorend is, dat hij ‘doof’ is. Er is echter een flink verschil tussen slechthorendheid en doofheid. Wanneer iemand slechthorend is, is er sprake van een verminderd gehoorvermogen. Het is dan voor de persoon in kwestie nog wel mogelijk spraak of andere geluiden, eventueel met één of twee hoortoestellen waar te nemen via het gehoor. Van doofheid wordt gesproken als iemand niet of niet meer via zijn gehoor aan communicatie met anderen mee kan doen, zelfs niet met hoortoestellen. Het waarnemen van wat er gezegd wordt verloopt dan (deels) via het visuele kanaal: via spraakafzien of gebarentaal. Slechthorendheid en doofheid worden dus gezien als twee verschillende gehoorproblemen, terwijl de plek waar de oorzaak ligt wel hetzelfde kan zijn.
Slechthorendheid kan veel oorzaken hebben. Het kan onder andere ontstaan door ouderdom. Er wordt dan gesproken van ouderdomsslechthorendheid of presbyacusis. De gehoorschade die ontstaat door blootstelling aan lawaai of muziek wordt  lawaaislechthorendheid genoemd.

Naast slechthorendheid, doofheid en tinnitus (oorsuizen) en hyperacusis, zijn er ook nog andere gehoorproblemen. Zo kan het mogelijk zijn dat het ene oor een andere toonhoogte hoort dan het andere oor. Dit laatste wordt displacusis genoemd.

Oorpijn, middenoorontsteling en gehoorgangontsteking

Ook kan ons oor pijn doen. Oorpijn is vooral een klacht die zich veel bij kinderen voordoet, maar ook op volwassen leeftijd kunnen we daar last van hebben. Oorpijn kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan er sprake zijn van een middenoorontsteking of een gehoorgangontsteking.

Gehoorproblemen door oorprop en otosclerose

Ook de geleiding van geluid richting het slakkenhuis kan verstoord raken. Dit kan bijvoorbeeld door de aanwezigheid van een oorprop die de gehoorgang volledig afsluit of doordat de er een aandoening van de gehoorbeentjes is, waar botwoekering plaatsvindt. Dit wordt otosclerose genoemd. Wanneer de gehoorzenuw niet meer goed in staat is geluiden naar de hersenen door te geven gaan we ook slechter horen. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij een brughoektumor. Een dergelijke meest goedaardige tumor drukt dan op de zenuw en op die manier ontstaan er gehoorproblemen en evenwichtsproblemen.

Gehoorverlies of doofheid door syndroom

Een gehoorstoornis kan ook optreden door een syndroom. Er zijn er ondertussen meer dan 450 syndromen beschreven waardoor slechthorendheid of doofheid ontstaat. Een van de meest voorkomende syndromen is het Syndroom van Usher.

Misofonie

Geluid kan ons enorm veel plezier en genot brengen, maar geluiden kunnen bij sommige mensen een enorm sterkte negatieve emotionele respons te weeg brengen. Dat kan bij een enkel geluid zijn, maar ook bij meerdere geluiden. Zij worden dan overvallen door gevoelens van haat, walging en afkeer. Deze sterke emotionele respons op geluid wordt misofonie genoemd.

Disclaimer